De Sleutel Logo

Verslaafd of niet?

Hoe merk je dat je afhankelijk geworden bent van drugs? Mislukken je pogingen om je gebruik te verminderen? Voel je je slecht als je niet gebruikt hebt? Bekijk onze FAQ of doe de test.

dinsdag 23 augustus 2016 00:00

De sociale kost van verslaving

Op 28 april 2016 ging de studievoormiddag ‘de sociale kost van legale en illegale drugs in België, wie betaalt de rekening?’ door. Prof. Freya Vanderlaenen (UGent – IRCP, Institute for International Research on Criminal Policy) stelde dit opmerkelijk onderzoek op haar eigen, hoogstpersoonlijke manier voor : gevat, objectief, scherp maar ook betrokken tot humoristisch.  Een greep uit de voornaamste bevindingen.

De Gezondheidsenquête van 2013 gaf reeds volgende prevalentiecijfers aan ivm het alcohol- en middelengebruik: 16% van de mensen gebruikt psychoactieve medicatie, 14% drinkt dagelijks, 6% drinkt overmatig alcohol en 4,6% van de mensen nam het afgelopen jaar cannabis in. In de leeftijdsgroep van de 15-64-jarigen gebruikten 2,6% jongeren de maand voorafgaand aan het interview cannabis, waarvan 21% van deze groep intensief cannabis gebruikte, t.t.z. minstens op 20 van de 30 dagen. 

De impact van dit fenomeen is niet gering. De overheid investeert immers in preventie, behandeling en repressie, ze bouwt structuren uit om de gevolgen van dit gebruik (vb. verkeersslachtoffers) op te vangen, maar ook bedrijven delen in de klappen (o.a. via het productieverlies), en de gebruikers zelf verliezen behoorlijk veel levenskwaliteit. Voor het eerst is deze impact, de kost van gebruik op de samenleving in Vlaanderen op 1 jaar, nl. 2012, in kaart gebracht. 

De resultaten zijn alarmerend.  De onderzoekers maken een onderscheid tussen directe, indirecte en ontastbare kosten en stellen dat de directe en indirecte kosten oplopen tot 4,63 miljard euro (!) per jaar, ttz 1,19% van het BBP en 419 euro per inwoner. 

 DSC 0918

Direct verbonden aan overmatig gebruik zijn de volgende kosten:
- de organisatie van de alcohol- en drugpreventie
- de gezondheidszorg: de kosten verbonden aan de behandeling van mensen die lijden aan gezondheidsproblemen als gevolg van overmatig gebruik door huisartsen en specialisten, therapeutische gemeenschappen, ziekenhuizen, ambulante centra …
- justitie: de kosten van rechtsbedeling (opsporing, vervolging,  berechting en uitvoering in gevangenissen) van diverse gebruiksgerelateerde misdrijven (productie, dealen, bezit, gebruik van illegale middelen, inbreuken op alcohol- en tabakswetgeving, diefstal in functie van gebruik)
- de kosten die rechtstreeks verband houden met druggerelateerde verkeersongevallen (hospitalisatie, ademtesten in het verkeer …)

Indirecte kosten betreffen vooral het economische productiviteitsverlies als gevolg van ziekte, vroegtijdig overlijden en detentie omwille van overmatig gebruik. Bij ontastbare kosten gaat het dan over niet-financiële kosten die individuele mensen dragen als gevolg van pijn en lijden (het verlies aan levenskwaliteit). 

Volksgezondheid en Welzijn in België spenderen een kleine 2 miljard  euro voor het dekken van de directe kost van gebruik van (il)legale  verslavende middelen.  Justitie geeft 0,78 miljard euro uit.  Opnieuw valt op dat er bedroevend weinig geld uitgetrokken wordt voor preventie, nl 8,4 miljoen euro of 4,2% van de directe gezondheidsuitgaven.  Het totaal aan indirecte kosten is eveneens behoorlijk hoog met een totaal van 1.764.000€ aan niet-geïnde inkomsten.

Volgend schema geeft het volledig overzicht van de bevindingen :

Directe en indirecte kosten uitgedrukt in miljoen euro en in %

sociale kost

Tot slot brengt deze studie ook het verlies aan levenskwaliteit door ziekte of vroegtijdige sterfte van de gebruiker in kaart.  Jaarlijks gaan 515.000 gezonde levensjaren van gebruikers verloren door gebruik van legale en illegale drugs.  De WHO begroot een gezond levensjaar op 40.000€ wat de kost brengt op 20 miljard euro ‘ontastbare’ kosten.

Een aantal interessante bevindingen zijn de volgende:
- directe criminaliteitskosten (0,78 miljard euro) worden voor 56% veroorzaakt door gebruikers van illegale middelen en slechts voor 40% door alcoholgebruikers
- directe verkeerskosten zijn dan vooral gelinkt aan alcoholgebruikers (80%)
- directe gezondheidskosten gaan voor 46% naar alcoholgebruikers, 36% tabakgebruikers en 7% gebruikers van illegale middelen
- de indirecte kosten van productiviteitsverlies als gevolg van ziekte, vroegtijdig sterven en detentie worden voor 86% veroorzaakt door alcohol en tabak (elk ongeveer even hoog) en 7% illegale middelen

DSC 0861

Een greep uit de belangrijkste aanbevelingen die de onderzoekers formuleren :

- Gezien het feit dat de hoogste kost binnen de gezondheidszorg gelinkt is aan residentiële zorg (77% tov 22% aan ambulante zorg) stellen de onderzoekers dat de investering in ambulante detectie en (vroeg-) interventie versterkt dient te worden
- Op het vlak van alcohol- en tabakpreventie stellen zij in het verlengde van de WHO-aanbevelingen heel specifieke en kosteneffectieve methodieken voor, zoals het verhogen van de prijs voor alcohol en tabak, het aan banden leggen van alcohol- en tabakreclame, beperkte toegang tot alcohol in de detailhandel, wijzen op de gevaren van tabakinname …
- Wat betreft de preventie van illegale drugs prijzen zij de preventiepakketten die inzetten op beter sociaal gedrag en sociale vaardigheden aan. Zij vermelden heel expliciet de preventiepakketten die door De Sleutel aangeboden worden aan de Vlaamse scholen van basis- en middelbaar onderwijs.  Een hogere inzet van methodieken van vroeginterventie en ‘korte interventies’ bevelen zij aan. 
- de illegale drugsbehandelingen zijn kosteneffectief: de sociale baten overschrijden bij verre de kosten van de programma’s. De auteurs breken ook een lans voor harmreduction ingrepen en stellen dat spuitenruil, methadonprogramma’s en gebruiksruimtes kosteneffectief zijn

Dit waardevol onderzoek komt precies op tijd. De Vlaamse overheid werkt momenteel aan een nieuw beleid voor de verslavingszorg binnen de geestelijke gezondheidszorg.  Een visietekst werd reeds in overleg met de sector uitgewerkt en gepresenteerd op een studiedag in het Vlaamse Parlement op 30 oktober 2015.Deze visietekst wordt verder uitgewerkt in een conceptnota die grotendeels afgewerkt is.  Deze conceptnota (lees ook)  verwijst expliciet naar deze studie.  Hopelijk zal de Vlaamse overheid verder in overleg gaan met de sector teneinde de toekomstige financieringen zoniet te verhogen, toch minstens op peil te houden en oordeelkundig inzetten, prioritair op preventie, diagnostiek en indicatiestelling, intensieve hulpverlening en deskundigheidsbevordering (o.a. van de eerste lijn). Work in progress.

Damien Versele (augustus 2016)

 

Ga naar andere artikels met TAG "cijfers"

 

Drugverslaafde vrouwen kunnen autonoom over anticonceptie beslissen

Volg ons op Facebook

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Agenda

November
  • 24
    09:30 VAD-studiedag

    VAD-studiedag 24 november 2017 waar ook dr Frederick Van Der Sypt, verbonden aan De Sleutel, als spreker zijn medewerking verleent.  In zijn lezing geeft hij een overzicht van het gebruik en misbruik van psychoactieve medicatie in Vlaanderen. Hij geeft verder een antwoord op vragen als: ‘Is medicatiemisbruik verschillend van ander middelenmisbruik?, ‘Wat is de verantwoordelijkheid van de voorschrijver?’ en ‘Wat zijn therapeutische aandachtspunten?’. Vanuit zijn praktijkervaring zal Dr. Van Der Sypt eveneens de kansen en bedreigingen voor de toekomst toelichten.


    Wanneer: 24/11/2017 Onthaal met koffie vanaf 9u, Start 9.30u – einde 15.30u

    Locatie: Vlaams Parlement

    Programma

    9.40-10.25u Middelengebruik bij mensen met een Lichte Verstandelijke Beperking (LVB)
    Joanneke van der Nagel,psychiater enhoofd kenniscentrum LVB en verslaving vanTactus

    10.40-11.10u Gendersensitieve preventie en behandeling voor alcohol- en druggebruikers
    Julie Schamp, wetenschappelijk medewerker vakgroep orthopedagogiek Universiteit Gent

    11.40-12.30u De (on)zin van angstaanjagende boodschappen in de gezondheidspromotie
    Prof. Dr. Gerjo Kok, Professor of AppliedPsychology, Universiteit Maastricht

    12.30-13.20u Lunch

    13.20-14.00u Psychoactieve medicatie: zegen en vloek
    Dr. Frederick Van Der Sypt, verslavingsarts De Sleutel en Forensisch Psychiatrisch Centrum Gent: In deze lezing geeft

    14.00-14.15u Woordje van de minister

    14.30-15.00u Gebruik van psychoactieve medicatie bij studenten
    Dr. Maura Sisk, huisarts en studentenarts KULeuven

    15.00-15.30u Samen op weg naar minder psychofarmaca voor bewoners van het woonzorgcentrum (WZC)
    Laurine Peeters,klinisch psycholoog en projectmedewerkerproject psychofarmacain WZC Leiehome
    Prof. dr. Mirko Petrovic, hoogleraar geriatrie Universiteit Gent, lid van de stuurgroep project psychofarmaca in WZC Leiehome

    Prijs: VAD-leden 52 euro/niet-leden 68 euro/studenten 36 euro (inclusief deelnemersmap, koffie en broodjeslunch).

    Inschrijven: voor 10 november 2017.

    Klik hier voor het volledige programma en om in te schrijven

  • 29
    19:30 Opioïde pijnstillers: wat als de verslaving toeslaat?

    Op woensdag 29 november organiseert De Sleutel - in samenwerking met Indivior - een lezing over het thema “Opioïde pijnstillers: wat als de verslaving toeslaat?”. Als sprekers nodigen we Prof Cathy Matheï (Free Clinic) en Prof Auriacombe (Fr) uit.
    Dr Anne Van Duyse (medisch directeur De Sleutel) is gastvrouw.

    Waar? Lezingzaal van het Museum Dr. Guislain, Jozef Guislainstraat 43 te 9000 Gent

    Wanneer? Op woensdag 29 november , aanvang 19u30
    (vooraf kan de tijdelijke tentoonstelling in museum Dr. Guislain bezocht worden)

    Doelpubliek? artsen en psychiaters

    Het definitieve programma wordt binnenkort bekendgemaakt. Hou de website in de gaten

    Accreditering werd aangevraagd

    Ruime parkeergelegenheid, vlot bereikbaar met openbaar vervoer

    Lees meer

  • Volledige agenda