TOPspel, een innoverend preventieprogramma voor de lagere school

Geschreven door  Paul De Neve
Rate this item
(0 stemmen)

logo TOPspel

De Sleutel blijft een voortrekkersrol spelen in de ontwikkeling van nieuw preventiemateriaal. Het bewijs hiervan is het ontstaan van TOPspel, de nieuwste methodiek voor sociale vaardigheden in de lagere school. TOPspel kwam tot stand in samenwerking met de hogeschool Thomas More Antwerpen, KU Leuven en die Keure. TOPspel is gebaseerd op het gerenommeerde Good Behaviour Game (GBG).

Aan de slag met beginnend grensoverschrijdend gedrag

Team Preventie staat reeds jaren garant voor het trainen van leerkrachten om kinderen en jongeren sociale vaardigheden bij te brengen. We zetten hard in op de ontwikkeling van  aantrekkelijk materiaal waarmee leerkrachten onmiddellijk aan de slag kunnen. Vandaag zetten we opnieuw een stap vooruit met TOPspel, de nieuwste methodiek voor sociale vaardigheden in de lagere school, ontwikkeld i.s.m. hogeschool Thomas More Antwerpen en KU Leuven. TOPspel, gebaseerd op het GBG, wordt reeds jaren in de VS gespeeld en steunt op een lange lijst onderzoeken waaruit blijkt dat dit spel niet enkel storend en agressief gedrag vermindert, maar ook het taakgericht werken bevordert en het klasklimaat verbetert. En dat zijn dan alleen nog maar de kortetermijneffecten.  Op langere termijn zorgt het GBG voor betere studieresultaten, minder schoolverlaters, pestgedrag, criminaliteit, depressies en drugproblemen. Indrukwekkend! Het GBG werd dan ook door het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs (1) uitgeroepen tot één van de meest effectieve drugpreventieprogramma’s. In 2012 won het de Mentor International Best Practice in Prevention Award.
Niet te verwonderen dat verschillende Europese landen interesse tonen in het GBG. Het spel kan echter niet zomaar in onze Vlaamse scholen worden geïmplementeerd. Het Vlaamse onderwijs vertoont qua systeem en cultuur te veel verschillen met de VS.  Als aanpassing op onze onderwijsomgeving heeft De Sleutel (ism Thomas More en KU Leuven) TOPspel ontwikkeld, gebaseerd op de werkzame elementen die het GBG zo succesvol maken.

Wat is TOPspel?
TOPspel is géén extra lessenpakket maar een methodiek die je flexibel kan integreren in bestaande lessen. TOPspel kan gespeeld worden door zowel de klastitularis als de leerkracht bewegingsopvoeding, de godsdienstleerkracht,… Het traint de vakoverschrijdende eindtermen van de sociale vaardigheden in de letterlijke zin van het woord.
TOPspel gaat uit van de kracht van het positief ondersteunen van leerlingen, positieve groepsdruk , het negeren van negatief gedrag en het belonen van positief gedrag. Dit alles wordt in een duidelijke spelvorm gegoten, wat zeer motiverend is voor kinderen én leerkrachten. Het spel is eenvoudig, kort en krachtig, waardoor de instap erg laagdrempelig is. De eerste effecten van TOPspel zijn al na een aantal weken merkbaar: het verbeteren van de werkhouding, minder storend gedrag in de les, meer efficiënte lessen, een toffere klassfeer met gelukkige kinderen én een geëmpowerde leerkracht.

topspel ik steek mijn vinger op websversie

“ik steek mijn vinger op”

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hoe wordt TOPspel gespeeld?
Voordat de klas met TOPspel van start gaat, maken de leerlingen samen met de leerkracht een lijst met klasregels waaraan ze willen werken; we zitten netjes op onze stoel, we werken in stilte, we wachten onze beurt af, we laten anderen meespelen,… Belangrijk is dat deze regels positief geformuleerd worden, zo weten de leerlingen welk gedrag van hen wordt verwacht.
Tijdens TOPspel wordt de klas in teams verdeeld. Zo kunnen de leerlingen elkaar aanmoedigen en ondersteunen. De groepsdruk wordt dus positief aangewend.
Voor de start van elk spel kiezen de leerlingen samen met de leerkracht aan welke 3 klasregels ze werken. Elk team krijgt een aantal sterretjes. Wanneer één van de leerlingen een regel overtreedt, zal de leerkracht een sterretje wegnemen bij dit team. Hij/zij besteedt verder geen aandacht aan het negatieve gedrag.
Tegelijkertijd geeft de leerkracht veel positieve bevestiging en complimentjes voor de leerlingen of teams die zich aan de regels houden. Wanneer één leerling een compliment krijgt voor de manier waarop hij op zijn stoel zit, zie je onmiddellijk de andere leerlingen  de juiste houding aannemen.

Leerlingen vinden het heerlijk te horen wanneer ze iets goed doen en bouwen zo hun zelfvertrouwen op. Ze leren ook dat een keertje missen, niet onmiddellijk een drama hoeft te zijn, maar dat je zelf je gedrag kan bijsturen.
Alle teams die aan het eind van het spel nog minstens één sterretje over hebben, winnen. Hoe meer teams winnen, hoe leuker voor iedereen. Het is dus geen competitie. De beloning voor de winnende teams wordt samen met de leerlingen bepaald. Dat hoeft niet veel te zijn. Vaak is een mopje van de leerkracht of 5 minuten langer spelen motiverend genoeg. Eerst volgt de beloning onmiddellijk, daarna wordt gewerkt met een uitgestelde beloning.

topspel ik mag fluisteren janne en matisse webversie

“ik mag fluisteren” 

Hoe evolueert het ?
Bij de start wordt het spel 10 tot 15 minuten gespeeld. Dit wordt langzaam opgebouwd tot een half uurtje, 3 tot 5 keer per week. Zo krijgen de leerlingen de mogelijkheid om herhaaldelijk te oefenen, tijdens een vooraf bepaalde duur. Ook de leerkracht krijgt hierdoor de kans om in het spel te groeien. Hij/zij blijft immers de drijvende kracht achter het spel. Je kan de moeilijkheidsgraad ook verhogen door de teams minder sterretjes te geven, door meer uitdagende regels te kiezen of  door TOPspel in minder gestructureerde lesmomenten in te passen ( groepswerk, hoekenwerk, overgangsmomenten,…).
Om de motivatie hoog te houden voorzien we ook een aantal spannende, uitdagende of gewoonweg leuke extra’s die steeds zorgen voor een nieuwe boost.
Door het spel vaak en consequent te spelen kunnen de klassen sterren verdienen. Een echte TOPklas heeft aan het einde van het schooljaar 3 sterren behaald om mee te  pronken bij collega’s, ouders en bezoekers.

topspel ik zit flink op mijn stoel allemaal webversie

"ik zit flink op mijn stoel"

Trainingsaanbod
Hoewel het spel eenvoudig is van opzet, is een grondige training van leerkrachten essentieel. Voor TOPspel trainen we schoolteams ter plaatse en gaan we de leerkrachten ondersteunen tot in de klas. Bovenop 3 halve trainingsdagen die worden gegeven tijdens pedagogische studiedagen, kunnen de leerkrachten rekenen op 2 klasbezoeken van hun TOPspelcoach. Daarin wordt eerst geobserveerd op welke manier de leerkracht het TOPspel uitvoert en tijdens een opvolgend gesprek kan de leerkracht problemen en vragen met de coach bespreken. De coaches hebben hierbij vooral een aanmoedigende rol. We hebben ervaren dat  leerkrachten nood hebben aan en baat hebben bij dit extra steuntje in de rug.

Onderzoek
Is er ook in Vlaanderen een draagvlak voor dergelijke methodiek? Halen we met onze scholen dezelfde resultaten als in het buitenland? Is ons opleidingstraject voldoende om de gewenste effecten te bereiken? Om deze vragen te beantwoorden werd door Thomas More tijdens schooljaar 2014-2015 onder leiding van dr Geertje Leflot, Lector en Onderzoeksleider expertisecel Opvoeding en onderwijs, in samenwerking met de KU Leuven, een onderzoek opgezet in 10 Vlaamse scholen.
Met TOPspel willen we onze visie op drugpreventie doortrekken en gaan voor een onderbouwde, toegankelijke, implementeerbare en bovenal effectieve preventiemethodiek.

Website: www.hettopspel.be

Interesse in TOPspel? Wij komen met veel plezier TOPspel voorstellen aan jouw schoolteam. Neem contact op met Yannick Weyts.

Op 25 april 2014 vond een studiedag plaats om TOPspel aan de scholen voor te stellen. Hier vind je meer info over deze succesvolle dag.

Op 2 februari 2016 werd opnieuw een studiedag georganiseerd. Op dat moment stelde Thomas More de onderzoeksresultaten voor van het effectiviteitsonderzoek dat werd verricht tijdens het schooljaar 2014-2015. Hieraan namen 5 onderzoeksscholen en 5 controlescholen deel. 

 

Last modified on vrijdag 19 augustus 2016 07:56

Latest from Paul De Neve

back to top