De Sleutel Logo

Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



vrijdag 08 maart 2013 00:00

Nog meer over Het gat in de haag

Beleefd zijn is een normaal teken van respect tegenover anderen, dat nodig is om mensen in harmonie samen te laten leven”. Deze zin lazen we op 5 december 2012 in De Standaard.  Een burgemeester van de Franse gemeente Lhéraule wil de bezoekers van zijn gemeentehuis verplichten om de elementaire beleefdheidsregels te hanteren. Toen we dit lazen, dachten we spontaan aan het 2de verhaaltje uit onze verhalenbundel ‘Het gat in de haag’. Aan de hand van dit eenvoudig verhaaltje over betoverde groenten uit de moestuin leren we de kleuters de toverwoordjes ‘dank je wel, alsjeblief en sorry’ gebruiken.

Met ‘Het gat in de haag’ beogen wij enkele essentiële persoonlijke en sociale vaardigheden aan te leren aan kleuters. Deze vaardigheden zijn niet nieuw. Ze werden reeds in de tachtiger jaren door Botvin geponeerd. Volwassenen hebben deze vaardigheden nodig om zich succesvol te kunnen bewegen in de maatschappij van de 21ste eeuw.
‘Het gat in de haag’ bestaat uit 10 verhalen per kleuterklas. Bij elk verhaal zijn er 3 grote, kleurrijke prenten. De juf kan deze van op haar schoot tonen terwijl ze het verhaal voorleest of vertelt. Bij elk verhaal werkten we tal van activiteiten uit. Deze activiteiten trainen de persoonlijke- en sociale vaardigheden van onze kleuters. Daarenboven hebben elk van de 8 groenten, onze acteurs in de verhalen, een specifiek talent. Op die manier integreren we in deze methodiek de inzichten van Meervoudige Intelligentie.

Sociale vaardigheden: het trainen van kinderen
In internationale literatuur spreekt men al sinds de jaren ’80 van ‘lifeskills’ die moeten aangeleerd, getraind en onderhouden worden. Het zijn sleutelvaardigheden voor persoonlijke en sociale ontwikkeling. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) identificeerde in 1993 10 leefvaardigheden als cruciaal in de gezondheidspromotie. In 2003 werden deze ondergebracht in 3 categorieën van vaardigheden:

  1. cognitieve vaardigheden (vb beslissingen nemen, creatief denken)
  2. persoonlijke vaardigheden (vb omgaan met stress, vormen van zelfbeeld)
  3. interpersoonlijke vaardigheden (vb relaties opbouwen, onderhandelen)

Ook al worden deze vaardigheden hier opgedeeld in categorieën, velen van hen zijn met elkaar verbonden. In oefeningen en activiteiten worden meestal verschillende vaardigheden tegelijkertijd getraind.

interpersoonlijkpersoonlijkcognitief

Meervoudige Intelligentie
In 1904 levert Alfred Binet de eerste intelligentietest af aan de toenmalige Franse Minister van Onderwijs. Intelligentie werd voor de eerste maal gemeten en in één getal teruggebracht: het IQ. Een getal dat vele jaren op miljoenen kinderen en mensen is gekleefd.
Howard Gardner brengt in 1984 in zijn boek ‘Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences’ een andere kijk op intelligentie. Hij vond dat de menselijke capaciteiten ruimer waren dan het beperkte gebied dat door het IQ-cijfer werd weergegeven. Het is niet de vraag ‘hoe knap ben je?’ maar ‘hoe ben je knap?’. Hij onderscheidt 8 vormen van intelligentie. Er zijn meerdere wijzen waarop iemand knap kan zijn! De didactische rijkdom van dit inzicht is dat we bij het aanbieden van leerstof of vaardigheden kunnen inspelen op de verschillende vormen van intelligentie die bij de kleuters specifiek aanwezig zijn:

Erwt   beweegknapTomaat   taalknapPompoen   beeldknapKomkommer   muziekknap

1.    Verbaal-linguïstische intelligentie  - taalknap (Tomaat)
2.    Logisch-mathematische intelligentie  -  rekenknap (Wortel)
3.    Visueel-ruimtelijke intelligentie – beeldknap (Pompoen)
4.    Muzikaal-ritmische intelligentie – muziekknap (Komkommer)
5.    Lichamelijk-kinesthetische intelligentie – beweegknap (Erwt)
6.    Naturalistische intelligentie – natuurknap (Aardappel)
7.    Interpersoonlijke intelligentie – samenknap (Prei)
8.    Intrapersoonlijke intelligentie  - zelfknap (Aubergine)

Onze groenten zijn elk sterk in een bepaalde intelligentie en deze komt duidelijk tot uiting in de verhaaltjes. In de activiteiten trachten we zo veel mogelijk variatie te brengen in de intelligenties die aan bod komen. Er wordt duidelijk aangeduid welke intelligenties er in welke oefening getraind worden.

Aardappel   natuurknap Aubergine   zelfknapWortel   rekenknapPrei   samenknap

Thema’s die vlot aansluiten bij de belangstellingscentra
We kozen ervoor om voor elke kleuterklas 10 verschillende thema’s te gebruiken. Het zijn thema’s die passen binnen de klassieke belangstellingscentra van elk kleuterjaar. Sommige van deze thema’s zijn gebonden aan een bepaalde periode van het schooljaar, de andere thema’s kunnen door elkaar gebruikt worden.
Voorbeelden van thema’s uit de 1ste kleuterklas zijn het bos, eerste schooldag, kerst, winter, ziek zijn, kleuren, knuffels, vakantie,…
Thema’s van de 2de  kleuterklas: sport,  voeding, donker en licht, ruzie, carnaval, Pasen, huisdieren,…
Voor de 3de  kleuterklas: afspraken in de klas, toneel, afscheid,  tanden, vaderdag, beroepen, veiligheid, de grote school,...
Door de verhalen en activiteiten in te passen in de belangstellingscentra, kan de juf hier extra inspiratie vinden voor het uitwerken van haar thema en met weinig extra investering het werken aan sociale vaardigheden integreren in de dagelijkse klaspraktijk.

Verhalen: 
kleuters zijn er dol op
Freya Van den Bossche schreef de verhalen. Ze slaagt erin om het thema, de vaardigheden en de verschillende intelligenties te integreren in elk verhaal, zonder dat het kunstmatig overkomt. De verhalen zijn prikkelend geschreven, kleuters zijn nieuwsgierig naar wat volgt. Een proevertje uit een verhaal van de 2de kleuterklas: ‘Iedereen een punt’. Aan de hand van dit verhaal wordt vooral het domein van de persoonlijke vaardigheden getraind. Het gaat hier om zelfbeeld: wat kunnen we goed en wat niet, al doende leer je, vraag gerust hulp als je iets nog niet kan.

web 2e kl 1 1 - tek kleurHop en hop en hop. Op en neer. Op en neer gaat Erwt.
Steeds hoger gaat ze. Erwt komt bijna aan het plafond!
Erwt springt op de trampoline.
Ze landt op haar voeten, dan op haar poep.
Nu maakt Erwt een koprol in de lucht.
Wat knap van Erwt, denkt Wortel.
Wat kan Erwt veel dat ik niet kan, denkt Wortel.
“Dat kan ik ook!” roept Tomaat. “Uit de weg, Erwt!”
Tomaat klimt op de trampoline. Ze durft, want Tomaat weet van zichzelf dat ze veel kan…

web 2e kl 1 2 - tek kleur

“Nu jij, Wortel,” commandeert Tomaat.
Tomaat zegt graag wat anderen moeten doen.
Wortel wordt helemaal wit van schrik.
“Ik kan dat niet,” zegt Wortel.
“Ik kon het ook nog niet,” zegt Tomaat, “Maar ik heb het toch geleerd? Vooruit!”
“Ik zal je helpen,” zegt Erwt lief. “Je moet gewoon durven.”

web 2e kl 1 3 - tek kleurWortel, Tomaat en Erwt schuiven door naar het basketbal gooien.
“Jullie mogen om de beurt gooien. Wie de bal in het net krijgt, heeft een punt,” zegt de meester.
Dat kan ik wel!, denkt Wortel blij.
Hij neemt de basketbal, botst met de bal en gooit dan de bal meteen door de ring.
Joepie, een punt voor Wortel!

Lucas Sauviller tekende bij elk verhaal kleurrijke kijkplaten. Ze werden op groot formaat gedrukt waardoor ze ook dienen als vertelplaten.

(klik hier voor de integrale versie van dit verhaaltje)

Activiteiten: sociale vaardigheden inoefenen
De verhalen en tekeningen introduceren het belangstellingscentrum en de sociale vaardigheden, die verder worden uitgewerkt in de activiteiten. Door het doen van deze activiteiten in groepjes, worden de persoonlijke en sociale vaardigheden ingeoefend. De activiteiten zijn haalbaar en kunnen in een doorsnee kleuterklas worden geïmplementeerd. Per verhaal is er een grabbelton aan ideeën. Bij elke vrij te kiezen activiteit wordt aangegeven op welke intelligenties ze vooral een beroep doet. Hierna volgen 2 activiteiten inspelend op bovenstaand verhaal:

•    Wat kan ik (reken- en taalknap)
Verzamel een boel prenten van activiteiten. Zorg ervoor dat het vooral dingen zijn die ze al kunnen. Verdeel  de activiteiten in 3 groepen: wat kan een baby, wat kan ik al, wat kan ik nog niet. Mogelijke activiteiten zijn huilen, eten, met een rammelaar spelen, stappen, jas aandoen, schommelen, tanden poetsen, naar het toilet gaan, verstoppertje spelen,  veters knopen, schrijven,… Zorg er voor dat elk kind minstens 1 activiteit kan toewijzen.
Doel: aantonen dat ze als kleuter al heel wat hebben geleerd en kunnen.

•    Iets aanleren (beweeg- en zelfknap)
Leer kinderen iets aan wat ze nog niet konden. Een liedje, een kort ritme op een muziekinstrument,… Maak hen vooral duidelijk dat ze dat enkel kunnen door het te leren en te oefenen.  
Voorbeeld: doe een volgorde van bewegingen voor zoals stampen met de voeten, ronddraaien, op je hurk zitten, in je handen klappen en joepie roepen terwijl je recht springt en de handen in de lucht steekt. Vraag nu of er een kindje is dat dit kan nadoen. Dit lukt uiteraard niet. Willen de kinderen dit ook kunnen? Natuurlijk. Leer het hen stap voor stap aan. Na even oefenen zullen ze het allemaal kunnen. Wijs hen  nadrukkelijk op het feit dat ze dit zonet niet konden en nu wel. Hoe voelen ze zich nu? Bravo! Wie wil leren die kan veel.
Doel: hen laten aanvoelen dat ze iets kunnen leren wat ze daarnet niet konden. Zoiets is leuk en het geeft een trots gevoel.

Zoals je merkt, biedt ‘het gat in de haag’ heel wat inspiratie aan leerkrachten die rond sociale vaardigheden aan de slag willen in hun dagelijkse klas- en themawerking. ‘Het gat in de haag’ is vanaf september 2013 verkrijgbaar. Vanaf dan start De Sleutel ook met het geven van trainingen aan kleuterleerkrachten.

Interesse? Kijk op www.hetgatindehaag.be en contacteer ons via preventie@desleutel.be  of 09 231 57 48.

filmpjeimage

Traject van een cliënt

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.