De Sleutel Logo

Zoek de 7 verschillen: vergelijking cliëntenprofiel in ambulante en residentiële centra (2008)

In deze bijdrage gaan we na in welke mate onze hulpverleningsunits - anno 2008 - de beoogde doelgroep van cliënten bereiken. Daartoe vergelijken we het profiel van cliënten in de ambulante zorgeenheden enerzijds en residentiële centra anderzijds. We focussen daarbij op een aantal objectieve kenmerken.

De Sleutel is een organisatie die rust op 3 pijlers: hulpverlening, tewerkstelling en preventie inzake drugverslaving. Binnen de pijler van de hulpverlening zijn diverse afdelingen voor ambulante en residentiële zorg actief. Elk van deze centra heeft een eigen zorgaanbod en houdt daarbij een bepaalde doelgroep voor ogen.

In dit artikel gaan we na in welke mate deze centra - anno 2008 - ook in werkelijkheid een andere groep van cliënten bereiken. Daartoe vergelijken we het profiel van cliënten in de ambulante zorgeenheden enerzijds en residentiële centra anderzijds. We focussen daarbij op een aantal objectieve kenmerken zoals ze vervat zitten in de TDI of Treatment Demand Indicator. Dit is een minimum-set van gestandaardiseerde gegevens die verzameld worden in het kader van het eerste face-to-face contact, en ook geïntegreerd zijn in de EuropASI.

In de vergelijking plaatsen we de 5 ambulante dagcentra van De Sleutel tegenover 3 residentiële centra: het crisisinterventiecentrum en beide therapeutische gemeenschappen. Binnen de groep van de residentiële centra weegt het crisiscentrum het zwaarst door gezien het hogere aantal cliënten. Het RKJ of residentieel kortdurend jongerenprogramma wordt hier buiten beschouwing gelaten.

In concreto gaan we op zoek naar verschilpunten in het TDI-profiel. Zijn er verschillen in het cliënteel van 2008 qua geslacht, leeftijd, nationaliteit, verwijzende instantie en behandelverleden, diploma en arbeidssituatie, drugproblematiek en spuitgedrag?

Geslacht, leeftijd en nationaliteit

De cliënten in de ambulante en residentiële centra verschillen -anno 2008- niet van elkaar met betrekking tot geslacht en nationaliteit. In beide types treffen we op zes cliënten vijf mannen en één vrouw aan, en stellen we vast dat 92 à 93% de Belgische nationaliteit heeft. Niet-Belgen - 2% met een EU-nationaliteit en 5% met een nationaliteit van een land buiten de Europese Unie - vinden dus even gemakkelijk of moeilijk de weg naar de ambulante als naar de residentiële centra.

leeftijdsverdelingLeeftijdsverdeling: ambulant versus residentieel

 

Zoals blijkt uit de grafiek tekent zich wel een verschil af qua leeftijd. Het aantal minderjarigen is hoger in de residentiële centra (vooral het crisiscentrum), terwijl het omgekeerde geldt voor de +32 jarigen. De gemiddelde leeftijd van de cliënt in de residentiële centra bedraagt 26 jaar, terwijl dit in de ambulante centra 27 jaar is.

 

 

 

 

 

 

Doorverwijzende instantie en behandelverleden

Cliënten die zich wenden tot één van de centra van De Sleutel, zijn vaak verwezen door iemand uit hun omgeving of door een andere hulpverlener of instantie. Zoals blijkt uit de grafiek zijn de verschillen tussen beide types van centra vrij groot op dit vlak. Ambulant valt het grote aandeel van justitieel verwezenen op, terwijl de residentiële cliënt veel vaker komt op verwijzing van een voorziening actief in de drughulpverlening.

Doorverwijzende instantie: ambulant versus residentieel

doorverwijzende_intantie 

 

Op basis van deze laatste vaststelling is het dan ook weinig verrassend dat de balans tussen nieuwe cliënten (of cliënten die voor de eerste keer een behandeling starten) en reeds eerder behandelde cliënten fundamenteel anders is. In de residentiële centra is 92% van het cliënteel reeds eerder in behandeling geweest voor zijn of haar drugprobleem, terwijl dit in de ambulante centra geldt voor ‘slechts’ 52%.

Diploma en arbeidssituatie

Gemiddeld blijkt de scholingsgraad van de cliënten in de residentiële centra iets lager te liggen dan in de ambulante centra. De groep van cliënten met een BSO-diploma is er groter (53% versus 45%), terwijl het omgekeerde geldt voor het aantal TSO, ASO of hoger geschoolden (21% versus 28%). Het aandeel cliënten dat hooguit een diploma van het lager onderwijs behaalde is dan weer even hoog, met name één op vier.

 

Arbeidssituatie: ambulant versus residentieel

arbeidssituatie

 

Ook met betrekking tot de arbeidssituatie in de afgelopen 30 dagen verkeert de residentiële cliënt in een minder gunstige positie. Zoals blijkt uit de grafiek is hij/zij veel vaker niet economisch actief wegens een verblijf in een gecontroleerde omgeving of wegens ziekte of arbeidsongeschiktheid. Het aandeel werklozen is met 30% even hoog, terwijl de ambulante cliënt veel vaker regulier tewerkgesteld was gedurende de laatste maand voor de intake.

Voornaamste drug, beginleeftijd en spuitgedrag

In het kader van de intake wordt het druggebruik van de hulpvragende cliënt uitvoerig gescreend. Op basis van de gebruiksgeschiedenis van de cliënt wordt bepaald wat de voornaamste drug is of het middel dat de meeste problemen veroorzaakt bij de cliënt.

Naargelang het type centrum blijkt dit plaatje grondig te verschillen (zie grafiek). In de residentiële centra is er een meerderheid van cliënten (55%) waarbij heroïne de voornaamste drug vormt. In de ambulante centra is het aandeel heroïne met 21% ‘slechts’ even hoog als het aandeel cocaïne, en gevoelig lager dan cannabis (32%).

De andere producten (zoals methadon, andere opiaten, XTC, vluchtige snuifmiddelen, hallucinogenen, benzodiazepines en alcohol) scoren in beide types van centra nooit hoger dan 3% en werden daarom niet opgenomen in de grafiek.

 

 

 

Voornaamste product en gemiddelde beginleeftijd: ambulant versus residentieel

product

 

De leeftijd waarop de voornaamste drug voor het eerst gebruikt werd, bedraagt gemiddeld 19 jaar, maar loopt sterk uiteen naargelang het gaat om cliënten in een ambulant dan wel een residentieel centrum. Bovendien hangt deze beginleeftijd nog eens sterk samen met de aard van het voornaamste product. Voor eenzelfde voornaamste product is de gemiddelde beginleeftijd 2 tot 5 jaar lager bij de residentiële cliënt in vergelijking met de ambulant behandelde cliënt.

Zo geldt bijvoorbeeld dat een cliënt die in een ambulant centrum aanklopt met cannabis als voornaamste product gemiddeld bijna 16 jaar was toen hij/zij hiermee begon terwijl een cliënt met hetzelfde product in een residentieel centrum gemiddeld slechts 14 jaar was bij de start. Voor de andere producten lopen de gemiddelde startleeftijden nog meer uit elkaar (zie grafiek). Hieruit blijkt dat de residentiële centra (i.c. vooral het crisiscentrum) relatief meer cliënten ‘aantrekken’ die op zeer jonge leeftijd begonnen zijn met het gebruik van middelen, terwijl de ‘latere starters’ zich eerder wenden tot een ambulant centrum.

Ook het spuitgedrag van de cliënten is fundamenteel anders bij beide groepen van cliënten. In de ambulante centra heeft bijna één op vier cliënten (23%) ooit gespoten, waarvan 6% dit ook deed in de afgelopen maand. Residentieel liggen deze percentages aanzienlijk hoger met meer dan de helft ooit-spuiters (52%), waarvan liefst 23% ook recentelijk heeft gespoten.

Geert Lombaert, Dienst Wetenschappelijk Onderzoek

filmpjeimage

Traject van een cliënt

Inschrijven E-zine

Invalid Input
Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.

Agenda

April
  • 24
    14:00 Kennismakingsbezoek RKJ

    De minderjarigenwerking van De Sleutel in Eeklo, biedt verschillende modules aan voor jongeren met een verslavingsprobleem.  Eén van deze modules voorziet de mogelijkheid om het residentieel programma van het RKJ Eeklo te leren kennen via een bezoek. Wie zich inschrijft krijgt een rondleiding door een ervaringsdeskundige en een medewerker.

    Wanneer? van 14 tot 16 u 

    Waar? RKJ Zuidmoerstraat 165, 9900 Eeklo

    Voor wie? Dit aanbod richt zich tot jongeren samen met hun begeleiders (jeugdzorg, school, CLB,...)

    Inschrijven via tel: verplichte reservatie via 09/3772526. Het aantal plaatsen is beperkt!
    Uw inschrijving is pas definitief nadat wij per mail een bevestiging hebben gestuurd

    meer info

Mei
  • 21
    14:00 Kennismakingsbezoek RKJ

    De minderjarigenwerking van De Sleutel in Eeklo, biedt verschillende modules aan voor jongeren met een verslavingsprobleem.  Eén van deze modules voorziet de mogelijkheid om het residentieel programma van het RKJ Eeklo te leren kennen via een bezoek. Wie zich inschrijft krijgt een rondleiding door een ervaringsdeskundige en een medewerker.

    Wanneer? van 14 tot 16 u 

    Waar? RKJ Zuidmoerstraat 165, 9900 Eeklo

    Voor wie? Dit aanbod richt zich tot jongeren samen met hun begeleiders (jeugdzorg, school, CLB,...)

    Inschrijven via tel: verplichte reservatie via 09/3772526. Het aantal plaatsen is beperkt!
    Uw inschrijving is pas definitief nadat wij per mail een bevestiging hebben gestuurd

    meer info

Juni
  • 19
    14:00 Kennismakingsbezoek RKJ

    De minderjarigenwerking van de Sleutel in Eeklo, biedt verschillende modules aan voor jongeren met een verslavingsprobleem.  Eén van deze modules voorziet de mogelijkheid om het residentieel programma van het RKJ Eeklo te leren kennen via een bezoek. Wie zich inschrijft krijgt een rondleiding door een ervaringsdeskundige en een medewerker.

    Wanneer? van 14 tot 16 u 

    Waar? RKJ Zuidmoerstraat 165, 9900 Eeklo

    Voor wie? Dit aanbod richt zich tot jongeren samen met hun begeleiders (jeugdzorg, school, CLB,...)

    Inschrijven via tel: verplichte reservatie via 09/3772526.. Het aantal plaatsen is beperkt!
    Uw inschrijving is pas definitief nadat wij per mail een bevestiging hebben gestuurd

    meer info

  • Volledige agenda