De Sleutel Logo

STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



Tendenzen in de drughulpverlening: hoe evolueert problematiek 55-plussers?

Valt er een probleem te verwachten omtrent de groep ouder wordende druggebruikers? In de media wordt alvast de alarmbel geluid over de opvang van deze groep van zodra ze hulpbehoevend worden. Er gaan zelfs stemmen op om – zoals in Nederland - een gespecialiseerd bejaardentehuis voor verslaafden in te richten. De term ‘bejaard’ is in deze zeer relatief want men doelt op 55-plussers. Verslaafden krijgen immers tot 15 jaar vroeger te maken met ouderdomsproblemen, waardoor ze op 55-jarige leeftijd zo zorgbehoevend zijn als bejaarden van 70.

Mede omdat we ervan overtuigd zijn dat verslaving een chronische aandoening is, bekijken we hoe omvangrijk het middelengebruik is bij 55-plussers. Vinden we hen terug in De Sleutel?

Een toenemend probleem?

Wetenschappelijk onderzoek naar middelengebruik bij 55-plussers is vrij schaars. Om een globaal beeld te schetsen voor Vlaanderen beroepen we ons op de Nationale Gezondheidsenquête (*). De recentst beschikbare gegevens dateren van 2008. In 2004 werd voor het eerst cannabis en pas sinds 2008 werden ook andere illegale middelen opgenomen in de bevraging bij personen tot 64 jaar.

Alcohol vormt veruit het belangrijkste middel. In 2008 dronk 20% van de Vlaamse 55- tot 64-jarigen dagelijks alcohol gedurende het laatste jaar. In vergelijking met de bevraging in 2001 gaat het om een stijging met liefst 6%. Problematisch alcoholgebruik (**) is bij Vlaamse 55- tot 64-jarigen gestegen van 8% in 2001 naar 12% in 2008. Daarnaast zijn er ook vrij veel en steeds meer ‘ouderen’ die medicatie gebruiken. Gedurende de laatste 2 weken gebruikte in 2008 12% van de Vlaamse 55- tot 64-jarigen slaapmiddelen, een stijging met 4% ten opzichte van 2001. Het recent gebruik van antidepressiva is in dezelfde periode toegenomen van 4% naar 8%. Een kleinere groep van de 55- tot 64-jarigen gebruikt illegale drugs. Bijna 1% (nl. 0,8%) gebruikte gedurende de afgelopen 12 maanden cannabis en 0,2% gebruikte ook andere illegale middelen in 2008. Bij een vorige bevraging in 2004 had niemand van de 55- tot 64-jarigen cannabis gebruikt in het afgelopen jaar.

55-plussers in De Sleutel

Bovenstaande cijfers illustreren duidelijk dat het middelengebruik bij 55-plussers de laatste 10 jaar is toegenomen. De vraag stelt zich of deze ‘oudere’ populatie ook steeds vaker aanklopt bij de hulpverlening in De Sleutel voor eventuele verslavingsproblemen. Daarvoor nemen we de aanmeldingen in De Sleutel sinds 2001 onder de loep.

aanmeldingenGrafiek aanmeldingen: % 55-plussers

 

Gedurende de laatste 4 jaar (2009-2012) was 0,7% van de cliënten die zich in De Sleutel aanmeldden met een hulpvraag ouder dan 55 jaar. Het gaat om 115 aanmeldingen in een periode van 4 jaar. Dit is een relatief beperkt aantal, maar in verhouding tot voorgaande jaren tekenen we toch een duidelijke stijging op. Er is sprake van een verdrievoudiging op een periode van 10 jaar.

Kenmerken van de +55-jarige cliënt

Ruim 7 op 10 (71%) van deze ‘bejaarde’ cliënten in De Sleutel zijn mannen, en 29% zijn vrouwen. Het gaat hoofdzakelijk om ‘jonge’ bejaarden gezien drie op vier (74%) van deze 55-plussers jonger is dan 60 jaar. Nog eens 17% is tussen 60 en 65 jaar oud, en slechts één tiende (9%) betreft 65-plussers.

grafiek voornaamste product

Grafiek voornaamste product bij aanmelding van 55-plussers

Het voornaamste product waarvoor deze 55-plussers zich aanmelden is alcohol. Immers, ruim één op drie aanmeldingen (36%) heeft betrekking op alcohol. Gezien De Sleutel – net zoals andere RIZIV-geconventioneerde centra in Vlaanderen - geen personen ten laste mag nemen waarbij het voornaamste middel alcohol is, verdwijnen deze cliënten vrij snel uit het vizier. Ruim één op vier (27%) van de 55-plussers meldt zich aan met een hulpvraag die betrekking heeft op een illegaal middel waaronder 12% cannabis en 7% cocaïne. Opvallend is de grote groep van oudere cliënten (nl. 37%) waarvoor bij aanmelding geen voornaamste product van toepassing is. Het gaat in deze gevallen veelal om personen die clean zijn en een hulpvraag stellen die betrekking heeft op terugvalpreventie of nazorg. Dit illustreert het chronische karakter van de verslavingsproblematiek: veelal is er geen volledig herstel en blijft men levenslang kwetsbaar.

Bejaarde’ verslaafde of verslaafde ‘bejaarde’?

Binnen de groep van ‘oudere’ verslaafden wordt een onderscheid gemaakt tussen de early onset-gebruikers en de late onset-gebruikers. De early onset-gebruikers zijn personen die op jonge leeftijd begonnen zijn en ‘bejaard’ geworden met drugs: de ‘bejaarde’ verslaafde. Door een betere gezondheidszorg worden gebruikers steeds ouder en neemt het aantal overlijdens onder hen af. De late onset-gebruikers hebben meestal een ‘normaler‘ leven geleid en zijn op latere leeftijd beginnen gebruiken: de verslaafde ‘bejaarde’. Binnen het +55-jarige cliënteel van De Sleutel is het onduidelijk wat het aandeel van beide groepen is. Immers, het aandeel ‘oudere’ cliënten dat effectief een behandeling start in De Sleutel, is dermate klein (minder dan 0,5%) dat we vooralsnog over onvoldoende gegevens beschikken om hierover een gedegen uitspraak te doen.

Tot slot

Hoewel de huidige cliëntregistratie een beperkt beeld geeft van het aantal ouderen dat voor middelenmisbruik of –afhankelijkheid behandeld wordt in De Sleutel, is de totale omvang van de problematiek wellicht een stuk groter. Het toenemend middelengebruik bij 55-plussers laat dit alvast vermoeden. Vast staat dat deze doelgroep slechts met mondjesmaat de weg vindt naar De Sleutel. Ook de verslavingszorg in het algemeen bereikt weinig 55-plussers, gezien ze slechts 0,5% van het cliënteel uitmaken dat in behandeling komt in Vlaanderen (TDI, 2011).

Geert Lombaert, september 2013

(*) Het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid (afdeling Epidemiologie) voert sinds 1997 vierjaarlijks een Nationale Gezondheidsenquête uit bij personen van 15 jaar en ouder. Bron: Charafeddine R., Demarest S., Drieskens S., et al. Health Interview Survey, Belgium 1997-2001-2004-2008, Brussel: WIV. Health Interview Survey Interactive Analysis: http://www.wiv-isp.be/epidemio/hisia).

(**) Dit is gebaseerd op het CAGE-instrument. De CAGE is een snelle screeningstest voor alcoholmisbruik of –afhankelijkheid.

 

filmpjeimage

Traject van een cliënt

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.

Agenda

Juli
  • 31
    19:30 Recoverygroep in Mechelen

    Groepswerking voor mensen met een verslavingsproblematiek die tijdens en/of na hun behandelperiode graag contact willen hebben/houden met lotgenoten.

    Waar:? Dagcentrum De Sleutel, F. De Merodestraat 20 te Mechelen 
    Wanneer? op woensdagen telkens om 19u30.  Er is een sessie op woensdag 31/7; 14/8; 28/8; 11/9; 25/9; 9/10; 23/10; 6/11; 20/11; 4/12; 18/12

    Kostprijs per sessie : 2 euro (drankje inbegrepen)

    Meer info







September
  • 8
    10:00 Zee-zeildag 2019

    Meer info over de "varen voor het goede doel" editie 2019 mag u hier binnenkort verwachten.

    Lees meer

    Link naar website o.m. met reacties van deelnemers van vorige edities.

Oktober
  • 7
    00:00 Dagcentrum Mechelen viert 25 jarig bestaan met Filmavond

    Dagcentrum Mechelen viert op maandag 7 oktober zijn 25-jarig bestaan met een filmavond. De viering wordt georganiseerd i.s.m. met het Filmhuis. Samen zetten we een parel van Gus Van Sant in de kijker: ‘Don’t Worry He Won’t Get Far On Foot.’ Een film die een mooi beeld schetst van een man in herstel. Hij maakt er het beste van, ondanks zijn beperkingen. Vooraf is er een receptie en om 20u30 vangt de film aan. Meer nieuws volgt!

  • Volledige agenda