De Sleutel Logo

Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Min of meer? Middelengebruik bij Vlaamse 15-16 jarigen in Europees perspectief

Met de regelmaat van de klok duiken in de media ‘nieuwe’ cijfers op over het druggebruik bij jongeren. Net voor de zomer was het weer van dat. Begin mei klinkt het nog hoopvol ‘Vlaamse jongeren drinken en roken minder’ (De Standaard, 3/5/12), terwijl nauwelijks een maand later de hoop een deuk krijgt want ‘Druggebruik bij Belgische jongeren is zorgwekkend’ (Het Nieuwsblad, 1/6/12). Is het nu minder of meer? Al te vaak veroorzaken schijnbaar uiteenlopende berichten verwarring, niet in het minst bij ouders met opgroeiende kinderen. Hieronder trachten we een aantal cijfers over het druggebruik bij Vlaamse 15-16 jarigen correct te plaatsen en in een Europees perspectief te duiden. Dit doen we op basis van recente cijfers uit het ESPAD-onderzoek.

ESPAD staat voor "European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs", een onderzoek dat elke vier jaar gehouden wordt in bijna 40 Europese landen, waarbij meer dan 100.000 jongeren van 15-16 jaar bevraagd worden. ESPAD is het grootste cross-nationaal onderzoek in Europa inzake middelengebruik bij jongeren. Het belangrijkste doel is het verzamelen van internationaal vergelijkbare gegevens over het middelengebruik bij 15- en 16-jarige scholieren in Europa. De eerste ESPAD-studie vond plaats in 1995, en België (Vlaanderen) neemt deel sinds 2003 (1). Na 3 bevragingen (2003, 2007 en 2011) beschikt Vlaanderen over trendgegevens en kunnen we de Vlaamse jongeren positioneren ten aanzien van leeftijdsgenoten in Europa.

We nemen de voornaamste trends voor sigaretten, alcohol, cannabis en andere illegale middelen onder de loep (2).

Sigaretten

Wat het roken van sigaretten betreft is er anno 2011 – in vergelijking met 2007 – weinig tot niets veranderd. Zowel in Vlaanderen als over het geheel van Europese landen is het aandeel 15-16 jarige jongeren dat recent rookte (dit is: in de afgelopen 30 dagen voorafgaand aan de bevraging) stabiel gebleven (zie grafiek). Dit impliceert dat de dalende trend tot 2007 – die zowel in Vlaanderen als Europa duidelijk waarneembaar was – tot stilstand is gekomen. Vlaanderen blijft hangen op 26% recente rokers onder de 15-16 jarigen en scoort daarmee beter dan het Europees gemiddelde van 28%.

Opvallend is voorts dat de verschillen tussen jongens en meisjes - over alle landen samen - in 2011 verwaarloosbaar zijn, ook in Vlaanderen. Tot en met 1999 rookten jongens in Europa meer dan meisjes. Dit is niet langer het geval.

gebruik sigaretten en alcohol 

Alcohol

De Vlaamse 15-16 jarigen situeren zich op het vlak van alcoholgebruik in de afgelopen maand in de Europese ‘subtop’: 69% recente alcoholgebruikers in Vlaanderen tegenover het Europees gemiddelde van 57%. Sinds 2003 tekent zich een dalende trend af op Europees vlak, terwijl de winst in Vlaanderen voornamelijk tussen 2003 en 2007 geboekt wordt en het alcoholgebruik in 2011 stabiel blijft (zie grafiek).

In de meeste landen zijn er anno 2011 geen verschillen tussen jongens en meisjes. Ook in Vlaanderen zijn er geen geslachtsverschillen met betrekking tot het aantal alcoholgebruikers onder de 15-16 jarigen. De verschillen uit de eerste ESPAD-bevraging in Vlaanderen (2003) zijn 8 jaar later volledig uitgewist.

Als het echter gaat over zwaar alcoholgebruik, dan is het aandeel bij de jongens nog steeds groter en dit in bijna alle landen. Ook in Vlaanderen zijn er bijvoorbeeld meer jongens dan meisjes die in de afgelopen maand 5 of meer alcoholische dranken gebruikten tijdens eenzelfde gelegenheid; dit is het zogenaamde bingedrinken. Toch is ook de geslachtskloof met betrekking tot het bingedrinken sterk verkleind, voornamelijk  door een lichte toename bij de meisjes in 2011. In vergelijking met de Europese leeftijdsgenoten scoren de Vlaamse jongens en meisjes gemiddeld inzake het bingedrinken.

Cannabis en andere illegale middelen

Na jaren van stijgingen (tussen 1995 en 2003) werd in 2007 op Europees niveau een daling ingezet met betrekking tot  het gebruik van cannabis (zie grafiek). In 2011 blijft dit gebruik op hetzelfde niveau als in 2007: 17% van de Europese 15-16 jarigen gebruikte ooit cannabis terwijl 7% dit ook deed in de voorbije maand. Vlaanderen scoort met respectievelijk 24% en 11% boven dit gemiddelde, maar volgt wel de Europese trend: na een gevoelige daling in 2007 stabiliseert het gebruik in 2011.

In alle bevragingen - en in tegenstelling tot het gebruik van sigaretten en alcohol - is het gebruik van cannabis in de meeste landen bij jongens hoger dan bij meisjes. Dit is ook het geval in Vlaanderen.

trends_in_cannabisgebruik

Andere illegale middelen dan cannabis worden door een beperktere groep van 15-16 jarigen gebruikt. XTC, amfetamines en cocaïne zijn de belangrijkste middelen die 2 à 3% van de Europese jongeren ooit gebruikte. Vlaanderen scoort met 4 à 5% iets hoger dan dit Europees gemiddelde, maar even hoog als in 2007. Ook voor deze middelen is het gebruik bij jongens hoger dan bij meisjes.

Gezondheidsdoelstellingen

Concluderend kunnen we stellen dat - in vergelijking met 2007 - het recent gebruik van tabak, alcohol en cannabis bij Vlaamse 15- en 16-jarigen anno 2011 min of meer ongewijzigd is gebleven. De hoopgevende trendbreuk die in 2007 – zowel in Europa als in Vlaanderen - duidelijk zichtbaar was (3), heeft zich niet verder doorgezet. Dit betekent dat er nog een lange weg te gaan is om de gezondheidsdoelstellingen van de Vlaamse Gemeenschap te bereiken. Op de gezondheidsconferentie van november 2006 stelde men zich immers tot doel om het gebruik van tabak, alcohol en illegale drugs met een kwart terug te dringen tegen 2015. Meer dan ooit is het belangrijk om de inspanningen van het preventiewerk aan te houden en zelfs een tandje bij te steken. Zo niet worden de ambitieuze gezondheidsdoelstellingen van de Vlaamse Gemeenschap voor 2015 niet gehaald.

Geert Lombaert (augustus 2012)

 

 (1) De dataverzameling in Vlaanderen wordt uitgevoerd door de Vrije Universiteit Brussel. Coördinator: Patrick Lambrecht (Vakgroep KLEP, VUB).

 (2) De ESPAD-website (www.espad.org) geeft een ruim overzicht van alle onderzoeksresultaten. U kan er onder andere de rapporten downloaden of grafieken genereren.

(3) Zie De Sleutel magazine nr. 18 : ‘Genotmiddelengebruik bij jongeren daalt’.

filmpjeimage

Traject van een cliënt

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.