De Sleutel Logo

Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Professionals

Hier vind je info op maat van wie beroepshalve met het thema drugs bezig is. Welke drugspreventie is effectief?  Maak kennis met ons aanbod voor leerkrachten en preventiediensten. Wat is evidence based hulp verlenen? Bekijk ons overzicht van goede praktijken en bruikbare meetinstrumenten.

vrijdag 15 mei 2020 14:04

Mens sana in corpore sano (*)

“Behandeld worden met lichaamsgerichte psychotherapeutische werkvormen, heeft voor mij het verschil gemaakt. Ik weet uit ervaring dat ik soms heel goed kan zijn in woorden, maar daarom vertel ik nog niet wat er in me leeft. Daar spelen we nu beter op in omdat het arsenaal aan technieken om lichaams- en ervaringsgericht te werken is verfijnd en uitgebreid”.  Een ervaringsdeskundige aan het woord.

LICHAAMSGERICHTE THERAPIE, NADER BEKEKEN

Aan het woord is Geert, al jaren aan de slag als groepswerker én als ervaringsdeskundige binnen De Sleutel. “Bij lichaamsgerichte psychotherapie gaat het over de manier van kijken naar iemand, over bewustzijn, over de sensaties die iemand ervaart, de dromen, de gedachten,…”

Het behandelconcept van een therapeutische gemeenschap is gebaseerd op ervaringsleren en zelfhulp. De bewoners zijn elkaars “genezing“ of steun bij herstel. Naast praatgroepen is er ook veel aandacht voor non-verbale benaderingen en technieken, zoals sport en bewegen. Daarnaast is er een ontwikkeling in het vormgeven van de lichaamsgerichte psychotherapie. Wat is de meerwaarde van lichaamsgericht werken?

foto 1 LT web

Geert: “Bij lichaamsgerichte psychotherapie gaat het over de manier van kijken naar iemand, over bewustzijn, over de sensaties die iemand ervaart, de dromen, de gedachten,…”


De Amerikaanse psychiater Alexander Lowen wees op het belang van het lichaam bij persoonlijkheidsklachten in de ruime betekenis. Het lichaam kan in veel gevallen een sleutel zijn tot emotionele problemen ; ‘lichamelijke spanningen zijn als pantsers die vaak in de vroege jeugd zijn opgebouwd.’(1)

Een gevoel van veiligheid creëren, is cruciaal voor het welslagen van een herstel- en genezingsproces. Voor wie vertrouwd is met hechtings- en traumaproblematiek klinkt dit heel aannemelijk. In een therapeutische gemeenschap is zorgen voor een veilige omgeving één van de basisregels. Onderzoekers stellen vast dat de manier waarop iemand op een traumatische ervaring reageert de verwerking van de ervaring beïnvloedt. De wortels van deze psychische verwerking liggen in het lichaam. Zo wijst Prof. Stephen Porges (2) op de biologische oorsprong van emotionele stoornissen: er is dus een belangrijke link tussen de psychologische ervaring en de lichamelijke manifestatie hiervan. ‘Bij iemand die bang is, zal een behandeling niet werken’ , zo stelt traumaspecialist Porges. Lichaam en geest zijn veel meer verbonden dan we soms denken. Peter Levine (3) wijst er in zijn boek ‘De tijger ontwaakt’ op dat het lichaam een heel belangrijke rol speelt in het te boven komen van trauma’s. Het schudden en trillen en andere biologische afweer-en oriëntatieresponsen, zijn een essentieel onderdeel van het aangeboren proces van het zenuwstelsel en draagt bij tot het psychisch gezond worden. Somatische benaderingen kunnen heel behulpzaam, zelfs doorslaggevend zijn bij genezing. Ze maken het gemakkelijker voor cliënten om vanuit immobiliteit naar mobilisatie te loodsen, en evenwicht en sociale betrokkenheid te stimuleren, zo stelt Levine.

Geert: “De lichaamsgerichte therapie kent een lange geschiedenis, ook in de TG-programma’s van De Sleutel. Er werd altijd al lichaamsgericht gewerkt. Als begeleider waren we er ons niet altijd ten volle van bewust hoe belangrijk het is om dat op een afgestemde manier met de bewoner te doen. Voor ons is een TG een veilige context. No drugs. Maar voelt een nieuwe bewoner zich daar wel veilig? Is die TG niet eerder een bedreigende omgeving? Als ze de behandeling starten, laten ze helemaal achter wat ze kennen.  Een bewoner gaat dan over in een soort overlevingsstrategie. Met alle heftige emoties en spanningen tot gevolg. De bewoners zijn immers nog maar pas uit hun eigen leefwereld gestapt: het gebruikersmilieu.  Vaak hebben ze meer dan 10 jaar verdoofd geleefd.“ Ze hebben vooral geleerd zichzelf te beschermen, het contact met zichzelf en de andere zijn ze verloren.

flouartistiek web

“Een eerdere benadering was om lichaamswerk direct te koppelen aan catharsis als doel. Zo werd er heel snel in dichte fysieke nabijheid en met veel spanning gewerkt. Nu willen we meer evolueren naar een open manier van werken, vanuit voortdurende afstemming met de bewoner. Minder pushen maar eerder gaan volgen. Catharsis kan zijn betekenis krijgen vanuit het proces maar het is geen doel op zich meer”.

Opnieuw studeren
Terug in contact gaan met anderen werkt helend. Dat contact is een belangrijke factor van het TG-groepsconcept. “Dankzij dat lichaamsgericht werken creëer je die openheid. Dat is een proces waar ik tijdens mijn recente opleiding doorgegaan ben. Als ik nu bepaalde technieken beheers en toepas, doe ik dat vanuit een heel andere attitude. Ik ben nu veel bewuster met mijn werk bezig en ben ook veel bewuster over mezelf, over hoe ik in mijn job sta”.

Geert werkt vandaag zo’n 13 jaar als groepswerker in De Sleutel, maar is zelf in behandeling geweest. “Behandeld worden met lichaamsgericht werken, heeft voor mij het verschil gemaakt. Ik leerde die therapie kennen dankzij het Belief-project in de gevangenis van Ruiselede. Daar boden ze een sessie bio-energetica aan. Dat was heel speciaal. Ik was altijd heel actief, maar ook wel gespannen. Door die oefeningen, ervaarde ik een openheid en een vrijheid in mijn lichaam. Het lukte me om te ontspannen. Het werkte voor mij. Daarvoor kende ik maar één manier om me te ontspannen, dat was gebruik. Al de rest was opspannen, trainen, zo sterk mogelijk worden,… Ik creëerde die spanning om me sterk te houden. Zelf ben ik opgegroeid met kwetsuren. En ik heb geleerd: je moet je sterk houden, je moet veel spieren hebben, je moet presteren, … alles was prestatiegericht. Ik creëerde een pantser dat diende ter zelfbescherming dat de kleuren kreeg van minderwaarde, schaamte, agressie en een brede glimlach die de angst verborg.”

Bio-energetica is allerminst prestatie- of competitiegericht. Het is gewaarwording en bewustwording. “Op die manier voeling krijgen met je lichaam was heel nieuw voor mij. Mijn lichaam deed pijn van de spanning. Wanneer ik nu patronen zie die mij naar druggebruik dreigen te leiden, omdat ik met te veel spanning zit dan kies ik voor het concept waarin ik lichaamsgericht weer tot mezelf kom. Ik weet dat ik op die manier tot rust kan komen.”

In onze hulpverlening ligt de klemtoon vaak op verbaliseren. Hierdoor bestaat de kans om aan de oppervlakte te blijven. Lichaamsgericht werken boort een andere laag aan. Je werkt psychosomatisch.

Voor sommige bewoners is het zeker niet gemakkelijk om altijd met het hoofd bezig te zijn. Ik weet uit ervaring dat ik soms heel goed kan zijn in woorden, maar dat ik daarom nog niet vertel wat er leeft”, zo zegt Geert.

wat over een jaar 2

Het resultaat van een creatieve opdracht tijdens de AGAPE-opleiding (zie hieronder) na het lanceren van de vraag "waar wil je staan binnen een jaar?" 

“Bij bio-energetica creëer je voeling met jezelf door lichaamsoefeningen. Bio-energetica geeft je de mogelijkheid bewust te worden van lichaamsgewaarwordingen. Je leert opnieuw ‘energie’ op te laden om deze al dan niet te gaan ontladen. Het gaat over het belang van de combinatie van ademhaling, stemgebruik en lichaamsbeweging”.

Mindfulness…
“Ik ben geen expert in yoga en mindfulness, maar het heeft zeker raakvlakken. We mediteren ook in onze TG ’s. Het zijn allemaal vormen van zeer bewust lichaamswerk. In mijn zoektocht naar een goede opleiding botste ik op zaken die heel erg in één bepaalde richting gingen: ofwel was het bio-energetica, ofwel een bepaalde vorm van meditatie. Ik zocht het niet te eng. En op die manier ben ik bij AgapeBelgium terechtgekomen (zie kader). Eén van de trekkers van Agapa Belgium is Niek Ghekiere, oud-collega in De Sleutel. Dat creëert een zekere verbondenheid. Niek heeft bijna 10 jaar geleden samen met zijn partner Stephanie het centrum overgenomen van zijn vader Dirk Ghekiere, die het in 1986 oprichtte. Het kenniscentrum rond lichaamsgerichte therapie heeft een heel gevarieerd opleidingsaanbod, waar ook – voor mij een belangrijke component – spiritualiteit waarde krijgt in de ervaringen van menszijn. De vierjarige opleiding die ik nu afrond, heet “Ervaringsgerichte en lichaamsgericht therapie in combinatie met sjamanisme”.

AgapeBelgium

Is een erkend opleidingscentrum waar lichaams-en ervaringspsychotherapie centraal staat.

Persoonlijkheidsklachten benadert men via het lichaam: in de praktijk maakt de therapie gebruik van aanraken, bewegen, evocatie (oproepen van gevoelens en beelden) en spreken.

“Lichaamsgerichte psychotherapie heeft een belangrijke bijdrage in het leren omgaan met emoties, spanningen, stress en angst. Het resultaat van deze benadering van therapie drukt zich uit in een grotere ontspanning, vreugde, vertrouwen, dankbaarheid en bewustzijn”, zo lezen we op de website.

Naast het therapeutisch werken, krijgt ceremonie en ritueel een belangrijke plaats in dit aanbod. Deze benadering benadert persoonlijkheidsklachten via het lichaam en zijn spanningen. In de praktijk bestaat deze benadering van therapie uit een combinatie van gespreks-, adem- en bewegingstherapie.

https://www.agapetherapy.be/nl/over

 

De AgapeBelgium-opleiding schenkt niet alleen aandacht aan bio-energetica, ze spreekt ook over creativiteit (de helende kracht van het creatieve zelf), over authentic movement (dans- en bewegingstherapie),…

Het format waarin we worden opgeleid, kent gelijkenissen met de TG. De opleiding wordt gegeven gedurende 8 weekends. “Je volgt zo’n pakket met een vaste groep medestudenten, telkens van donderdagavond tot zondagnamiddag. Zoals in een TG zijn we samen op weg en is het een manier van leren uit ervaring. Ze vormen een groep van mensen die heel belangrijk werd voor mij. Het is zoals familie. Ik heb echt een meerwaarde ervaren. Dankzij die opleiding en het theoretische kader slaagde ik er in om bewust te weten wat er dan gebeurt, welke processen er spelen, en kon ik het zowel naar mijn collega’s in de TG als naar de cliënten vertalen en toepassen.”

foto 2 LT hersneden web

Geert: “Bij bio-energetica creëer je voeling met jezelf door lichaamsoefeningen. Je leert opnieuw ‘energie’ op te laden om deze al dan niet te gaan ontladen. Het is een combinatie van ademhaling, stemgebruik en lichaamsbeweging”. 

 

Evolutie
Geert startte de opleiding vanuit de nood en het idee om een aantal nieuwe technieken aan te leren. Het werd een eyeopener. “Ik leerde die nieuwe technieken, maar ik voelde al snel een hogere nood. Ik heb mezelf als hulpverlener eerst serieus moeten bijschaven. Als therapeut had ik wel wat ongenoegen in mij – over mijn job. Ik ben pas tijdens die opleiding te weten gekomen waarover dat ongenoegen ging. Nu kan ik mijn job dus opnieuw met veel meer goesting en veel meer liefde beoefenen”.

Het kan er in een TG wel heftig aan toe gaan. Iedereen heeft een eigen rugzak. Er gebeuren zaken die je als persoon hard raken. “De bewoners zitten zelf allemaal in een proces waarbij ze werken aan zichzelf. Soms is dat heel pijnlijk. Je denkt dat je dat allemaal aankan. Maar ik heb als hulpverlener ook wel eens een ‘opkuis’ nodig. Dat is me tijdens die opleiding wel duidelijk geworden. We zijn ook maar gewone mensen. Het is niet zo dat je als hulpverlener die vaak heel ernstige situaties allemaal vlot kan verwerken. Je moet bepaalde zaken een plaats kunnen geven. Je moet er tijd kunnen voor nemen. Je moet er zorg kunnen rond krijgen. Het is belangrijk dat je daar open kan in zijn. Anders kan je die job niet goed doen. Ook als hulpverlener hebben we allemaal onze eigen geschiedenis. Pijnlijke ervaringen die we al dan niet een plaats konden geven, stresserende situaties ook op het werk. Stel je voor wat er gebeurt als één van de cliënten uit het leven stapt. Zo zijn er altijd wel heftige levensverhalen, bewoners die op een bepaald moment niet verder kunnen, families die lijden.”

“Het zijn zaken die ons diep raken en die ons systeem, ons lichaam onder spanning brengen. Vroeger had ik het idee dat dit een deel van de job was en dat we dienden door te gaan. Wanneer deze spanningen onvoldoende aandacht en erkenning krijgen gaan deze een eigen leven leiden en gaan ze ons onbewust aansturen. Op die manier kan het een valkuil worden en gaan we vanuit deze spanning werken met onze bewoners. Onbewust gaan we deze spanning projecteren op de bewoners”.

Binnen het programma van de TG ‘s deed men altijd al lichaamsgericht werk. “Van zodra ik met de opleiding bezig was, heb ik nieuwe kennis binnengebracht en kunnen oefenen, bijvoorbeeld tijdens de actieve meditaties. Als begeleider bouwden we verder op de kennis die we aan elkaar doorgeven. Ik miste echter de achtergrond bij die therapie. Ik wou de betekenis begrijpen waarom we bepaalde oefeningen aan het doen waren. Door de opleiding heb ik kunnen ervaren hoe helend het kan zijn om tijd te nemen om spanningen ruimte en aandacht te geven. Via het lichaam, beweging, aanraking en het oproepen van beelden en gevoelens (evocatie) bewust worden van de spanningen en ze verwerken via oefeningen. Nu weet ik veel beter wat het effect van bepaalde zaken kan zijn, wie ervoor geschikt is en wie minder”.

“Dankzij dat lichaamsgericht werken creëer je openheid. Dat is een proces waar ik tijdens die opleiding doorgegaan ben. Als ik nu bepaalde technieken beheers en toepas, doe ik dat vanuit een heel andere attitude. Ik ben nu veel bewuster met mijn werk bezig en ben ook veel bewuster over mezelf, over hoe ik in mijn job sta”.

Vernieuwing
Dankzij de opleiding breiden we het arsenaal aan technieken en kennis uit. “Als iemand bewust wordt van zichzelf, komen er sensaties en gewaarwordingen tot leven. De technieken zijn een manier om dat te ondersteunen, om daarvoor een veilige bedding te creëren. Het gaat erom te leren hoe je jezelf kan uiten en uitleven.”

De vernieuwing houdt ook in dat we een breder kader van begrippen creëren. Het gaat niet enkel over opladen en ontladen. Het gaat over veiligheid, onveiligheid, containment van spanning, herstel, recuperatie, afstemming, hechting, belichaamde zelfgewaarwordingen en creativiteit.

De bedoeling is om vernieuwing te creëren rond lichaamsgericht werken en dit op een met bewoners en team afgestemde manier. “Dat kan via bio-energetica, dans, maar ook via creatieve therapie. Op onze themadag rond emoties is de opdracht bijvoorbeeld om een tekening of kleiwerkje te maken rond ‘kwaad’ zijn of over ‘verdriet’. Het is een manier van vertellen, spreken vanuit de ervaring, niet vanuit de bedachtzaamheid”.

Het resultaat van wat mensen creëren is ondergeschikt. Wat primeert is het proces van het maken en de betekenis die ze er aan geven, wat ze vertellen met hun werkstuk. “Ook in de encountergroepen heeft het me al goed geholpen.” Veel verder dan het louter roepen – als frustratie op een bepaald iets. We gebruiken nu meer het lichaam als voertuig voor communicatie. “Ik zie dat je gebogen zit, wat betekent dit”. Welke sensaties voel je en welke woorden kan je hier aan geven? Het is meer taal creëren vanuit lichaamshouding in oogcontact…”

Een andere techniek is werken op de ademhaling. Geert: “Samen bewust ademhalen. Het is een manier om bij onszelf te komen en om sociaal betrokken te raken. Om dit met succes te kunnen doen moet de groep zich voldoende veilig voelen. Als dat lukt creëer je of versterk je het lotgenootschap”.

Veilige haven
“Mensen die kiezen voor een opname komen in een nieuwe onbekende context terecht wat voor sommigen bedreigend kan zijn. Hun meest gekende manier om de spanning dan te reguleren is producten innemen. Bij het begin van het behandelprogramma is het normaal dat mensen een voorkeursoverlevingsstrategie hanteren”. Dit uit zich o.a. in vluchten (vb steeds in bed gaan liggen), vechten (vb geladen reageren) of bevriezen (vb niks zeggen en verstarren). We zien dit zeer expliciet bij de start: mensen willen zichzelf beschermen.

Het is een manier om spanning te reguleren. Deze strategieën zorgen ervoor dat bewoners het contact verliezen en in de problemen komen. “Vandaag bieden we binnen groepsmomenten meer oefeningen aan waarbij bewoners de kans krijgen om hun spanning op een constructieve te reguleren. Het is een aanbod waarmee ze bedding kunnen vinden om de spanning te reguleren zodat er een sociaal engagement kan ontstaan. Er is ook meer aandacht voor ademhaling. Dit lijkt een eenvoudig gegeven maar het is de kern van alles: ademen brengt ons lichaam tot rust, laat ons veiligheid ervaren , …”

Bewoners krijgen meer tijd om aandacht te geven aan hun lichamelijke sensaties. Op die manier kunnen ze zich bewust worden van wat er in hen leeft. Vanuit die bewustwording kunnen ze woorden, houdingen, … in expressie brengen. Het is eerder een bottom up beweging geworden dan een top down verhaal. Men hoeft niet alles te bedenken. Er is meer tijd om te ervaren, in te voelen, en van daaruit kunnen de woorden en het verhaal van de bewoner ontstaan. Het is een ideale manier om in het hier en nu te blijven. Het lichaam zien we als bron waar we steeds kunnen naar terugkeren.

Coronatijden
Lichaamsgerichte therapie binnen de TG is in de coronatijd een hele uitdaging. Aanvankelijk leek deze aanpak dan ook geen optie. Geert : “Na korte tijd viel het me echter op dat er een grote nood was om spanning te kunnen reguleren. Veel mensen in de maatschappij worden teruggeworpen op overlevingsstrategieën. Kijk maar naar de stijging van huiselijk geweld, verslavingen…"

IMG 0921 web stay strong

Stay strong! Een boodschap van hoop van de bewoners van de therapeutische gemeenschap in Merelbeke!

"Het gemis van intimiteit, connectie en verbondenheid is aanwezig.
Maar met kracht willen wij de creatieve boodschap brengen zolang je gelooft dat de empathie en samenhorigheid ons op termijn nog meer vriendschap, plezier en liefde zal brengen.
Wanneer de wereld van dit virus vrij zal zijn".

Geert: "Dit is duidelijk ook bij onze bewoners aanwezig. Dankzij de opleiding bij AgapeBelgium en een gezonde dosis creativiteit wisten we al snel de juiste oefeningen te vinden om te werken rond spanningsregulatie. Soms werkten we buiten met meditatieoefeningen, oefeningen uit de bio-energetica , … Het is een tijd waarin mensen worden getriggerd in diepe emoties van angst, alleen zijn, geen familie zien. Dus een tijd waar de lichaamsgerichte therapie zeker zijn betekenis kan geven. Ik ben dan ook dankbaar om op die manier mensen met een verslaving verder te kunnen helpen in een context als de TG. Het zijn momenten waar we de hoge spanning wat lichter kunnen maken en de energie weer laten vloeien. Het zijn momenten waar men zich niet sterk hoeft te houden. Het is geen oefening van het hoofd maar een uitnodiging in het hart. Het zijn momenten van bij onszelf zijn, even vrij kunnen zijn van zorgen. Elke emotie is welkom: soms ben je nu eenmaal boos of voel je verdriet, maar even goed kan een mens ook lachen en blij zijn!”

opgetekend door Paul De Neve (mei 2020)

 

Noot: Geert wenst Niek Ghekiere van AgapeBelgium te danken voor de ondersteuning in de opbouw van dit relaas

 

 (*) Een gezonde geest in een gezond lichaam

(1) Alexander Lowen is de grondlegger van de bio-energetica

(2) Stephen Porges is de grondlegger van de polyvagaaltheorie

(3) Peter Levine is grondlegger van de Somatic Experience therapie en o.a. stress consulent bij de NASA

 

Aanverwante info
Dans- en bewegingstherapie: een andere manier om jongeren hun lichaam te leren gewaarworden
Is in de aarde wroeten of schilderen ook een vorm van therapie? 

resultaat van een creatieve opdracht binnen de opleiding.  De vraag was " waar wil je staan binnen een jaar " 

Jongeren die experimenteren met drugs weten wat ze doen

Volg ons op Facebook

filmpjeimage

Traject van een cliënt

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.

Agenda

Augustus
  • 26
    19:30 Recoverygroep in Mechelen

    Groepswerking voor mensen met een verslavingsproblematiek die tijdens en/of na hun behandelperiode graag contact willen hebben/houden met lotgenoten.

    Waar? Online meeting of als Corona dit toelaat in Dagcentrum De Sleutel, F. De Merodestraat 20 te Mechelen 
    Wanneer? op woensdagen telkens om 19u30.  Er is een sessie op woensdag 26/8, 9/9, 23/9, 7/10, 21/10, 4/11, 18/11, 2/12, 16/12, 30/12

    Kostprijs per sessie : 2 euro (drankje inbegrepen)

    Meer info







September
  • 9
    09:00 BFTC-sportdag

    Jaarlijkse BFTC-sportdag, dit jaar georganiseerd door de Therapeutische Gemeenschap De Sleutel Gent.

    Meer info volgt

     

  • 13
    10:00 Zee-zeildag 2020

    Meer info over de "varen voor het goede doel" editie 2020 mag u hier binnenkort verwachten.

    Lees meer

    Link naar website o.m. met reacties van deelnemers van vorige edities.

  • Volledige agenda