De Sleutel Logo

STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



Professionals

Hier vind je info op maat van wie beroepshalve met het thema drugs bezig is. Welke drugspreventie is effectief?  Maak kennis met ons aanbod voor leerkrachten en preventiediensten. Wat is evidence based hulp verlenen? Bekijk ons overzicht van goede praktijken en bruikbare meetinstrumenten.

maandag 19 november 2018 11:15

Inzetten op sport en bewegen werkt door tot op de arbeidsvloer

“Ruim één op drie Belgen beweegt te weinig.” Het is maar één van de vele krantenkoppen die dit najaar de voorpagina haalde rond het fitheidsthema. Te weinig bewegen is één zaak, maar wat is de impact van bewegen op ons leven? En hoe wetenschappelijk onderbouwd zijn deze stellingen?

De positieve effecten van fysieke activiteit (bewegen) op het menselijk lichaam worden reeds decennialang in de wetenschappelijke literatuur beschreven. Regelmatig bewegen en investeren in fysieke activiteiten heeft een positieve invloed op zowel je mentale alsook fysieke paraatheid.[1] Wetenschappelijk onderzoek bevestigt dat we moeten blijven investeren in sport en bewegen. Ook op de arbeidsvloer stellen we positieve gevolgen vast.

Bewegen heeft invloed op ons brein
Recent sprong ook dr. Wendy Suzuki (Neurowetenschapper, New York University) tijdens een TED-talk
[2] in de bres om het publiek te overtuigen van de positieve effecten die sporten op het brein kan hebben. Ze had persoonlijk ervaren welke verschillende positieve effecten bewegen tijdens de vrije tijd op haar eigen welzijn had teweeggebracht. Die persoonlijke groei spoorde haar aan om op zoek te gaan naar een wetenschappelijk gefundeerde onderbouw om meer te gaan bewegen. De resultaten uit haar onderzoek zijn: beweging heeft een positief effect op de gemoedstoestand, op het energiepijl, het geheugen en de waakzaamheid. Het inspireerde haar om ook de effecten op het brein te gaan onderzoeken. Bewegen zou wel eens één van de meest transformatieve activiteiten kunnen zijn waarmee we de werking van ons brein kunnen verbeteren. Hieronder drie van haar conclusies:

-          Bewegen heeft een onmiddellijk effect op ons lichaam. Bij het uitvoeren van één work-out werden onmiddellijk stijgingen van neurotransmitters geconstateerd (dopamine, serotonine, noradrenaline). Daarnaast toonden onderzoeken ook een positieve invloed aan op de gemoedstoestand, reactietijden en focus (telkens voor korte, beperkte tijdsperiode).

-          Regelmatig bewegen heeft ook een langetermijneffect:  de waakzaamheid verbetert, het volume van de hippocampus neemt toe en onze gemoedstoestand (“mood”) zal een langere tijd positief zijn.

-          Hoe meer je beweegt, hoe groter en sterker onze hippocampus en prefrontale cortex ontwikkeld worden. Dit zorgt ervoor dat we een grote weerstand kunnen opbouwen tegen ziektes zoals bijvoorbeeld Alzheimer en andere soorten dementie.

Schaatsersweb

Meer bewegen binnen De Sleutel
Bewegen heeft vele algemene voordelen voor het functioneren van ons lichaam. Heeft beweging echter ook een specifieke invloed op de doelgroep waarmee we binnen De Sleutel aan de slag gaan? Kan beweging een rol spelen om therapiedoelen te bereiken en heeft fitheid een positieve invloed tijdens het traject naar tewerkstelling? De wetenschap staat, op het vlak van onderzoek naar de invloed van fysieke activiteit op kansengroepen, en meer specifiek mensen met een drugverslavingsproblematiek, nog niet bijzonder ver. Toch zijn er ook hier reeds veelbelovende onderzoeksresultaten:

-          Aerobe bewegingsvormen (bv wandelen, fietsen,…) zouden een beschermende rol kunnen hebben op binge-gebruik. Daarnaast zouden ze ook een positieve invloed hebben op het “drugszoekend gedrag” in periodes van onthouding (periodes zonder gebruik).[3]

-          Een gestructureerd beweegaanbod heeft een positieve invloed op receptor-achterstanden bij amfetaminegebruikers. [4]

-          Mensen met een drugverslavingsproblematiek kunnen dankzij beweegactiviteiten toch nog positieve zaken ervaren (gemoedstoestand) zonder dat daarvoor gebruik nodig is [5]

-          Beweging kan bij mensen met een drugverslavingsproblematiek leiden tot minder depressie-symptomen, een betere slaap en positiever cognitief functioneren.[6]

Dit literatuuronderzoek bevestigt dus dat er echt wel wetenschappelijke evidentie is dat bewegen een positieve invloed heeft op de populatie van kwetsbare mensen waarmee wij binnen De Sleutel en Weerwerk dagelijks in contact komen. Gedurende vijf jaar zetten we dan ook actief in op sport- en beweegactiviteiten. Dit vanuit de optiek dat sport en bewegen een middel kunnen zijn om een leven opnieuw zinvol in te vullen, maar ook vanuit de optiek dat sport mensen sterker, weerbaarder kan maken binnen het traject dat ze afleggen in functie van hun re-integratie in onze maatschappij.

initiatie thai box web

De eigen ervaringen binnen onze behandelcentra met vaste sportactiviteiten met een professioneel sportlesgever en in sportspecifieke setting (geïntroduceerd in 2014), bevestigen ook dat sport en bewegen een positieve impact kan hebben op onze mensen: ons doelpubliek ervaart meer positieve gevoelens, minder negatieve gevoelens en een hoger energiepijl[7] door het beoefenen van beweegactiviteiten binnen een professioneel kader. Naast het meten van deze 3 factoren gaan we ook na hoe de sportinitiaties worden beoordeeld. Op die manier proberen we ook op de intrinsieke motivatie van onze cliënten in te spelen. We merken dat “sport en bewegen” een vaste plaats heeft binnen onze verschillende settings. De weg om het volledig te verankeren binnen andere structuren en therapievormen zal echter nog even tijd vragen. Ons vrijwillig sportaanbod (sportaanbod buiten behandeluren met inspraak van onze doelgroep) wordt met “pieken” gesmaakt door onze afdelingen. Dit geldt ook voor deelname aan publieke evenementen (voetbaltornooien, loopevenementen, …)

Invloed van meer bewegen op de werkvloer
De wetenschap leert ons verder dat fysieke fitheid eveneens een invloed heeft op werk-gerelateerde zaken. Ziekteverzuim is hier een voorbeeld van. Langdurig ziekteverzuim heeft niet alleen een invloed op de algemene volksgezondheid maar heeft ook een economische impact. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat preventief investeren in fysieke activiteit een positieve invloed kan hebben op langdurig ziekteverzuim (minder). De precieze relatie tussen beiden moet wel nog gedetailleerder onderzocht worden. Dit is een interessante piste die we verder opvolgen.
[8]

Op de werkplaatsen van ons maatwerkbedrijf Weerwerk doen we regelmatig intern onderzoek naar de invloed die fitheid kan hebben op de weerbaarheid van onze doelgroep. Als we de maanden januari 2016 (start ESF-project competentieontwikkeling via sport en bewegen) en januari 2017 vergelijken, constateerden we ook bij onze doelgroep arbeidszorg (activerende werkvloer) een daling van 10% naar 5% op het vlak van ziekteverzuim. Een vaststelling die we de komende jaren zeker in het oog zullen houden.

De methodiek die we gedurende het ESF-project ontwikkelden (sportintake, sport als nieuwe context om te werken aan competenties en sportassessment) hebben we verder gefinetuned binnen het sportparticipatieproject. Afgelopen maanden (januari – september 2018) werden bij 36 nieuwe doelgroepmedewerkers (Activerende Werkvloer Antwerpen en Gent) een fitheidstest (Chester Step test) afgenomen als onderdeel van de algemene aanmeldingsprocedure (jobinterview). Na een periode van minstens 8 weken kwamen we tot volgende resultaten:

-          65% van de doelgroepmedewerkers die een positieve fitheidstest aflegden waren na 8 weken (of langer) nog steeds actief op onze activerende werkvloer (al dan niet na korte time-out).

-          65% van de doelgroepmedewerkers die een negatieve fitheidstest aflegden waren na 8 weken (of langer) niet meer actief op onze activerende werkvloer.

De fysieke fitheid van onze doelgroepmedewerkers blijkt dus een effect te kunnen hebben op de aanwezigheden en op de weerbaarheid van ons doelpubliek. Inzetten op de verbetering van fitheid bij negatieve resultaten zou de komende jaren dan ook best gestructureerd en binnen een professioneel kader worden aangepakt. Om dit aan realiseren liggen er verschillende pistes op tafel, we bekijken ook met beleidsvoerders wat de mogelijkheden zijn om dit verder vorm te geven.

xtra time web

Slotwoord: kleine interventies met grote impact
Het implementeren van kleine veranderingen binnen de daginvulling kunnen reeds een grote impact hebben op het welzijn. Prof. Wendy Suzuki beveelt aan om minstens 3 keer per week een half uurtje matig intensief te bewegen (aeroob: je hartslag gaat omhoog, je ademhaling verloopt iets sneller maar je bent nog in staat om te praten tegen iemand). Dit kan door kleine interventies in ons leven: een blokje om wandelen tijdens een pauze, met de fiets naar het werk gaan, een halte vroeger afstappen, de trap nemen in plaats van de lift, niet bellen naar collega’s maar langsgaan, etc. Deze kleine interventies kunnen een grote impact hebben op ons welzijn: one small extra step for a man, can be a big leap for mankind!

Naast een positieve invloed op het welzijn kan fysieke activiteit ook een invloed hebben op het verlagen van het ziekteverzuim binnen organisaties.  Er is echter nog meer gedetailleerd en kwalitatief onderzoek nodig om deze problematiek binnen een helder en eenduidig kader aan te kaarten. Dit was ook één van de conclusies tijdens het EWODOR-congres[9]: velen zijn intussen overtuigd van de kracht van sport, de kracht van bewegen en de positieve invloed die dit kan hebben voor kansengroepen. Maar extra onderzoek zal nodig zijn om een grotere impact te hebben op beleidskeuzes en op visieontwikkeling. Dit onderzoek kan extra evidentie opleveren om te bevestigen en promoten wat we hopelijk reeds allemaal weten: sport kan een krachtig middel zijn om een leven zinvol(ler) in te vullen.

Sander van den Hende (november 2018)

 


[1] Does physical activity have an impact on sickness absence? A review. NM Amlani, F Munir - Sports Medicine, 2014 - Springer

[2] Ted-congres: “ideas worth spreading-congres”; afkorting TED = Technology, Entertainment, Design“. Video: https://www.youtube.com/watch?v=BHY0FxzoKZE&feature=youtu.be Tekst: https://www.lingq.com/hu/lesson/wendy-suzuki-the-brain-changing-benef-1497922/

[3] Exercise as a potential treatment for drug abuse: evidence from preclinical studies. MA Smith, WJ Lynch - Frontiers in psychiatry, 2012 - frontiersin.org

[4] Presentatie Dr. Gilberto Gera “17th International EWODOR Symposium”: “Pathways and challenges to addiction recovery: The role of treatment, self-help and other mechanisms of change”

[5] A pilot study of aerobic exercise as an adjunctive treatment for drug dependence. RA Brown, AM Abrantes, JP Read, BH Marcus… - Mental health and …, 2010 - Elsevier

[6] A pilot study of aerobic exercise as an adjunctive treatment for drug dependence. RA Brown, AM Abrantes, JP Read, BH Marcus… - Mental health and …, 2010 - Elsevier

[7] The Subjective Exercise Experiences Scale (SEES): Factorial validity and effects of acute exercise. CL Lox, DL Rudolph - Journal of Social Behavior and …, 1994 - search.proquest.com

[8] Does physical activity have an impact on sickness absence? A review. NM Amlani, F Munir - Sports Medicine, 2014 - Springer

[9]17th International EWODOR Symposium: “Pathways and challenges to addiction recovery: The role of treatment, self-help and other mechanisms of change”

Fitheid heeft een invloed op de weerbaarheid van onze doelgroep

Volg ons op Facebook

filmpjeimage

Traject van een cliënt

Inschrijven E-zine

Invalid Input
Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.

Agenda

Maart
  • 18
    09:30 Studiedag over 'Stigma als struikelblok op weg naar herstel'

    Deze studiedag vindt plaats te Leuven en wordt georganiseerd door de stuurgroep vrouwenwerking van de vier Vlaamse Therapeutische Gemeenschappen; nl. De Kiem, De Sleutel, De Spiegel, Katarsis en VAD, dit in samenwerking met het Provinciehuis van Leuven.  De studiedag handelt over vrouwen en verschillende vormen van afhankelijkheid.

    De volgende sprekers hebben voorlopig bevestigd: Allie Weerman, prof. Piet Bracke, Brenda Froyen, Dr. Hendrik Peuskens

    Meer info volgt.

  • Volledige agenda