De Sleutel Logo

Professionals

Hier vind je info op maat van wie beroepshalve met het thema drugs bezig is. Welke drugspreventie is effectief?  Maak kennis met ons aanbod voor leerkrachten en preventiediensten. Wat is evidence based hulp verlenen? Bekijk ons overzicht van goede praktijken en bruikbare meetinstrumenten.

woensdag 29 augustus 2018 08:56

Therapeutische Gemeenschap voor Dubbel Diagnose versie 2.0

Onze Therapeutische Gemeenschap (TG) voor Dubbel Diagnose vindt haar ontstaan in 1994 bij de overname van vzw Ovaal uit Lokeren, een ‘psycho-therapeutische gemeenschap’ die zich toen reeds richtte tot mensen met een verslavingsprobleem in combinatie met een psychiatrische aandoening. In 1997 hebben we het behandelaanbod herschreven, gebaseerd op het wetenschappelijk ondersteunde TG-model binnen de verslavingszorg en conform de visie van De Sleutel.


Al snel werd duidelijk dat we vanwege de aanwezige psychiatrische problematiek het gekende TG-model moesten ombuigen naar een ‘aangepaste’ TG. De gekende sterktes van een TG voor de behandeling van de verslaving werden behouden en o.m. drukverlagende methodieken, individuele psychotherapie en individuele coaching in het groepsgebeuren werden geïntegreerd.

DSC01266 methodiek web

Vanuit deze nieuwe start van onze aangepaste TG (versie 1.0) hebben we ons doorheen de jaren verder ontwikkeld, expertise opgebouwd, samenwerkingsverbanden ontwikkeld, en in relatie met verwijzers en partners – ambulant en residentieel – succesvolle cliënttrajecten uitgewerkt.
Maar de tijd staat niet stil. Naast een maatschappelijke, sociologische en economische evolutie is ook het hulpverleningslandschap zich op vandaag aan het hervormen. Aan ons de opdracht om te zoeken hoe we ons verder kunnen ontwikkelen, hoe we ons zorgaanbod kunnen afstemmen op de geëvolueerde zorgnoden van cliënt en omgeving, en op de geformuleerde verwachtingen van de Vlaamse Overheid.
 
Toename van de zorgzwaarte
De vermaatschappelijking van de zorg (inzetten op ambulante zorg waar mogelijk en residentiële zorg waar nodig) ligt mee aan de basis van de doelgroepverschuiving, met name een toename van de zorgzwaarte in de residentiële behandelsettings. In onze TG voor Dubbel  Diagnose werden we in 2016 geconfronteerd met een uitzonderlijke uitval in lopende trajecten en uit analyse bleek dat ons behandelaanbod geen afdoend antwoord meer bood op onze specifieke doelgroep met veranderende zorgvraag. Een transitienood diende zich aan en we organiseerden in 2017 een transitie-project met twee doelstellingen:

1. De behandelmethodiek is aangepast op basis van heel specifieke zorgnoden en behandeldoelstellingen van cliënten met een dubbele diagnose: elke individuele cliënt bereikt een maximaal haalbaar resultaat in termen van zowel klinisch, functioneel, maatschappelijk als persoonlijk herstel.
We gingen in gesprek met onze verwijzers, met interne en externe partners, met cliënten en familie zodat we de noden maximaal konden definiëren. We gingen op zoek naar aanpassingen verderbouwend op eigen expertise en ervaringen, met oog voor nieuwe evidence based methodieken en aansluitend op de reeds geformuleerde verwachtingen in de Conceptnota van de Verslavingszorg Vlaanderen.
 
DSC01216 collage TG web
 
2. In het bepalen van het maximum haalbaar resultaat voor de cliënt neemt de inzet van personeels- en werkingsmiddelen een prominente plaats in met het oog op het haalbaar en werkbaar houden van de werkomgeving voor alle medewerkers.
Jammer genoeg moeten we als organisatiebeleidsteam erkennen dat we er niet altijd in slagen om die haalbaarheid en werkbaarheid voldoende af te stemmen. We streven naar het beste voor de cliënt maar merken soms te laat dat dit leidt tot overbevraagde teams.
De overheidsfinanciering is ontoereikend en op lokaal niveau kan je onvoldoende bijdragen aan beleidsmatige beslissingen die leiden tot verandering. Daarom ons doel om intern een parallelle oefening te maken.
 
Kwaliteitsvolle behandeling en medewerkerszorg, twee doelstellingen die op het eerste zicht leiden tot een moeilijk te overbruggen spreidstand maar de realiteit dwingt ons om de uitdaging niet uit de weg te gaan. Voldoende tijd nemen voor de ontwikkeling, gefaseerd implementeren, impliciet en expliciet zorg dragen voor het team en maximaal samenwerken zijn alvast bouwstenen die de kans op slagen ondersteunen.
 
DSC01283 groep met griet bis web 

De aangepaste Therapeutische Gemeenschap – versie 2.0
De transitie-oefening heeft niet geleid tot verandering van ons behandelkader. Integendeel, we kunnen besluiten dat de methodiek van de Therapeutische Gemeenschap een effectief antwoord blijft voor cliënten met dubbele diagnose maar dan ook op vandaag met de nodige aanpassingen en verbeteringen: we ontwikkelen de TG voor Dubbel Diagnose – versie 2.0.
 
DSC01326 groep TGG web
 
Bepaalde aanpassingen en verbeterpunten waarmee we aan de slag gaan, zijn zeker herkenbaar binnen de sector:
  • Actualiseren van afspraken en regels. Een frappant voorbeeld: (leren) omgaan met digitale communicatie – geen sinecure in een TG waar veiligheid en een cleane omgeving fundamenteel zijn terwijl het voor de cliënt noodzakelijk is om voorbereid en met voldoende vaardigheden terug deel uit te maken van een maatschappelijk gebeuren.
  • Goede doelgroep-afbakening zodat we een ‘zorgvuldig en passend’ antwoord bieden op de zorgvraag van de cliënt.
  • Herstelgericht werken (klinisch, functioneel, maatschappelijk en persoonlijk herstel). In de gespecialiseerde verslavingszorg kennen we een traditie in herstelgericht en inclusief werken maar belangrijk is ook om mee te bouwen aan:
  • Continuïteit van zorg zodat na opname het herstel blijvend ondersteund kan worden, een noodzaak die voor een cliënt met dubbel diagnose nog sterker aanwezig is. Hiervoor willen we een beroep doen op verschillende hulpbronnen zoals familie, vrienden en werkomgeving. Ook samenwerken met ervaringsdeskundigen en uitbouw van outreachend werk kan ons hierin versterken.
 
DSC01316 oefening tgg web 
SPECIFIEKE ACTIES:

Het individuele handelplan
De ‘behandeling’ van zowel het verslavingsprobleem als van de psychiatrische problematiek is onze kernopdracht en gezien de diversiteit en de complexiteit van de psychiatrische problematieken is het noodzakelijk om een behandeling op maat aan te bieden. Hun geïndividualiseerde doelstellingen zo concreet, haalbaar, transparant en begrijpbaar mogelijk formuleren in hun individuele handelplan is een uitdaging. Structurele evaluatiemomenten moeten ervoor zorgen dat de effectiviteit voortdurend wordt gemonitord.

We hebben het handelplan uitgewerkt op basis van het CRA-model: Community Reinforcement Approach - Klinische procedures voor de behandeling van alcohol- en drugverslaving.
Het concept van de Therapeutische Gemeenschap blijft zoals eerder gezegd ons ‘behandel’kader. Het nieuwe handelplan daarentegen hebben we ontwikkeld op basis van de CRA-procedures, te beginnen met de opmaak van de tevredenheidslijst en behandeldoelen waarbij véél aandacht gaat naar het positief formuleren van informatie en doelen, telkens gericht op het verwerven van een alternatief in plaats van het wegnemen van iets negatiefs. De tevredenheid wordt gescoord op 19 levensgebieden en samen met de cliënt worden één of meerdere levensgebieden geselecteerd waarop zal gewerkt worden.  Het is belangrijk dat het gaat om een gebied waarop relatief eenvoudig succes kan geboekt worden zodat een succeservaring kan bekomen worden.
Vervolgens worden er behandeldoelen op korte termijn gekozen en wordt nagegaan welke interventies moeten gebeuren of welke stappen de cliënt kan zetten om dit doel te bereiken.
Bij de ontwikkeling van het handelplan legden we sterk de nadruk op visualisaties (o.m. werken met kleuren), op het in beeld brengen van hun krachten en het zichtbaar maken van reeds gerealiseerde doelen. Hun handelplan is een werkinstrument geworden voor de staf én voor de cliënt met maximale en herkenbare verbinding in het therapeutische aanbod, zowel groepsgeoriënteerde als individueel georiënteerde therapie. 

Orthopedagogische benadering
We hebben gemerkt dat bijsturende en/of corrigerende maatregelen vaak als straffend werden aangevoeld en bijgevolg ontoereikend zijn geworden. Daarom zijn we op zoek gegaan naar andere modellen waarbij we ons meer kunnen richten op herstel. Het benoemen en indijken van sociaal ongewenst gedrag door de regels consequent toe te passen blijft in de TG een orthopedagogische kerntaak. Maar we willen dat bewoners keuzes maken en gedrag stellen vanuit intrinsieke motivatie.
We ontwikkelden een getrapt interventiesysteem waarbij we zo vroeg mogelijk ingrijpen en we meer expliciete kansen bieden op reflectie om zo leerprocessen te stimuleren en herstel mogelijk te maken.Feedback krijgen en geven is daarbij een basistool en is maximaal gericht op het behoud en versterken van de krachten. Bij regelovertreding of verkeerd gedrag geven we de bewoner waar mogelijk autonomie om een verzoeningsgebaar te maken in de relatie. De cliënt wordt niet uitgesloten maar ingesloten in de groep. Op die manier verhogen we de verbondenheid tussen de bewoners onderling en met de staf. Verbondenheid zien we als een fundamentele hoeksteen voor herstel.
 
DSC03216 vogelkastjes tgg web
Medewerkerszorg

Zoals reeds aangehaald is de zorg voor ons team geen nevenactie maar moet deze gelijk lopen met de uitwerking van onze verbeteracties. We willen zorg dragen voor de aanwezige expertise en het zeer gewaardeerde engagement. In de aanloop naar de transitie-oefening heeft een externe coach ons begeleid en ook nu willen we met externe begeleiding het team ondersteunen in de uitvoering van het veranderingsproces.
Daarnaast hebben we samen beslist om de geplande acties en beoogde ontwikkelingen, zoals het integreren van nieuwe methodieken, planmatig en gespreid op te starten. We hopen daardoor voldoende evenwicht te bewaren, een goede balans die we hard nodig hebben in een behandelprogramma voor mensen met dubbel diagnose.
 
IMG 5698
Een proces van verandering
Het vraagt tijd om verbeteringen door te voeren maar we geloven erin ze stap per stap te kunnen realiseren.  We moeten de brug bouwen terwijl we erover lopen en overlegmomenten met onze bewoners en met het team zorgen ervoor dat we al doende kunnen bijsturen waar nodig.
We danken verwijzers, partners, cliënten en familie voor hun blijvende feedback en de fijne samenwerking.
 
Griet Coghe
(augustus 2018)
 
actie team tgg 1.png

Sporten heeft een positieve invloed op het zelfvertrouwen én op de motivatie op de werkvloer

Volg ons op Facebook