De Sleutel Logo

Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Professionals

Hier vind je info op maat van wie beroepshalve met het thema drugs bezig is. Welke drugspreventie is effectief?  Maak kennis met ons aanbod voor leerkrachten en preventiediensten. Wat is evidence based hulp verlenen? Bekijk ons overzicht van goede praktijken en bruikbare meetinstrumenten.

maandag 20 november 2017 13:46

Samenwerking versterkt ambulant aanbod in regio Noord-West-Vlaanderen en werkt wachtlijsten weg

Mensen bij wie er een vermoeden is van een illegale drugproblematiek sneller een gedegen advies geven. Dankzij een bundeling van krachten en een sterke sensibilisering van de eerste lijn, maakt het Drugs Expertiseteam dit in een groot deel van West-Vlaanderen waar. De samenwerking tussen CGG Noord-West-Vlaanderen en De Sleutel – uniek in de verslavingszorg - heeft er intussen voor gezorgd dat de wachtlijsten zijn weggewerkt. We zitten aan tafel met twee psychologen en laten hen dit verhaal doen. Filip Desmit is directeur zorgverlening CGG NW Vlaanderen en Wim Vens is afdelingshoofd dagcentrum De Sleutel Brugge.

DET in een notendop

Het Drugs Expertiseteam is een initiatief van De Sleutel en CGG Noord-West-Vlaanderen, partners binnen het Netwerk GGZ regio Noord-West-Vlaanderen. Als verwijzer kan je er elke werkdag terecht met al je vragen rond het thema drugs. Een expert staat telefonisch ter beschikking van 8.30 tot 12.00 u op 050-40 77 77.


Voor wie?

Voor alle zorgaanbieders uit de eerste lijn (huisarts, thuiszorg, welzijn,…), CLB, GTB, BJZ en de justitiële sector uit de regio Noord-West-Vlaanderen, zowel voor minder– als meerderjarige cliënten.


Wanneer?

U wordt geconfronteerd met een cliënt met (een vermoeden van) een illegale drugproblematiek?

U wil hieromtrent advies, ondersteuning bij verdere behandeling, breder overleg met verschillende actoren…

U overweegt om deze cliënt door te verwijzen voor verdere gespecialiseerde zorg?


Wat mag u als verwijzer verwachten?

Het Drugs Expertiseteam staat in voor onmiddellijk advies en consult, screening en indicatiestelling, netwerkopbouw en -coördinatie, coaching van het netwerk, psycho-educatie, toeleiding naar de gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg, vorming en deskundigheidsbevordering.


Drugs Expertiseteam N-W-Vlaanderen is dé toegangspoort eerste lijn

Eerst gaan we even terug in de tijd. Filip Desmit (53) en Wim Vens (43) kaderen de nieuwe samenwerking in de grote beweging van de vernieuwing van de geestelijke gezondheidzorg,  m.n. de tendens naar de vermaatschappelijking  van de zorg (art 107). Hoe kan die zorg in de toekomst beter georganiseerd worden? “Concreet denk ik dan aan het invoeren van vermaatschappelijkende initiatieven zoals het mobiele behandel- en crisisteam als antwoord op de afbouw van bedden”, zo steekt Filip Desmit van wal.

Om dit te kunnen moeten verschillen in visie en cultuur overbrugd worden. Daarnaast stelde de overheid ook een aantal andere functies voorop - zonder middelen - die moesten gerealiseerd worden: alles wat te maken heeft met wonen, arbeidszorg. Maar ook preventie, vroegdetectie, vroeginterventie en de verhouding met de eerste lijn.

Psychiatrisch expertiseteam als voorbeeld

“Inspelend op die evolutie creëerden we in onze regio (in 2013) met alle betrokken actoren (1) reeds een ander aanmeldpunt ten dienste van de eerste lijn: het Psychiatrisch ExpertiseTeam (PET). Het is immers in de huisartsenpraktijk, bij de thuiszorgdienst of het CAW, dat men de GGZ-problematiek eerst opmerkt. We moeten die eerstelijnswerkers helpen zodat ze met hun cliënten verder aan de slag kunnen. De huisarts met zijn patiënt, de OCMW-medewerker met zijn cliënt aan het loket. En in een aantal situaties is gespecialiseerde zorg nodig. Het PET is de plaats waar verwijzers terechtkunnen met al hun vragen. Niet alleen om hun cliënten op een vlotte manier te kunnen toeleiden naar meer gespecialiseerde ggz-zorg, ook voor advies, consult, netwerkopbouw, netwerkondersteuning . Zelfs ook voor vorming en deskundigheidsbevordering”, aldus Desmit.

Het is ook de bedoeling van PET om binnenkomende vragen te filteren, zodanig dat niet alles gepsychiatriseerd wordt. Expertise inzetten om de eerste lijn verder hun job te kunnen laten doen.  Dat is dus de context van waaruit het Drugs Expertiseteam (DET) is kunnen groeien.

Vroegdetectie en vroeginterventie

Wim Vens: Eigenlijk is DET een gevolg van een projectaanvraag rond vroegdetectie en vroeginterventie die werd ingediend door het CGG, met dagcentrum De Sleutel Brugge als partner. We hoopten dankzij het Impulsfonds van de provincie en de koppeling van twee vroeginterventieprojecten (VIP en VIDa) extra middelen te vinden om die werking uit te breiden. Het project werd niet goedgekeurd maar onze onderlinge afstemming was dermate vlot verlopen dat we meteen bekeken hebben wat we al konden doen met eigen middelen. 

wim vens en filip desmit web

Zo groeide langzaam de samenwerking. Dit opende opportuniteiten. Al snel werd het ook een verhaal van indicatiestelling.  Zeker omdat werd vastgesteld dat er in de vroeginterventieprojecten heel wat jongeren belandden waar er al tekenen van verslaving voorkwamen, of waar andere zorg nodig was, toeleiding naar meer gespecialiseerde zorg.

Wim Vens: Binnen De Sleutel leefde ook de ambitie om in te spelen op de laatste staatshervorming, die tot gevolg heeft dat de verslavingssector onder Vlaamse voogdij komt. Als de sector, zoals minister Vandeurzen bepleit, zal inkantelen in de geestelijke gezondheidszorg, is het logisch om die operatie in te leiden via de “voordeur”, dit wil zeggen wanneer nieuwe cliënten en verwijzers ons contacteren.

Om dit te realiseren gingen het CGG en De Sleutel, de ambulante partners die in de regio bezig zijn met de problematiek van de illegale middelen,intensiever samenwerken.  Alle expertise (van preventiewerking CGG, preventie TAD, Vida, VIP, indicatiestellingsteam De Sleutel) is nu gebundeld  achter één portaal. Desmit: In de praktijk kregen we voorheen bij het CGG ook al aanmeldingen voor illegale middelen, meestal voor  cannabis. Vroeger deden we dan zelf de weging. En soms waren er grensgevallen. Bij een uitgesproken middelenproblematiek verwezen we door naar De Sleutel.  Maar bij heel wat mensen met GGZ-problematiek is het niet zo duidelijk. Vaak werd ingezet op GGZ-problematiek en werd tegelijk een psycho-educatiereeks rond cannabis gestart. Om problemen in die grijze zone te vermijden werd  - nog voor de introductie van DET - met De Sleutel afgesproken om eenzelfde weging toe te passen, op basis van dezelfde criteria. (vb naast CUPIT ook met Europasi werken *)

Vens: Eénmaal je dezelfde taal hanteert, kan je vlot informatie uitwisselen waarmee je meteen aan de slag kan. Als je dat niet doet, creëer je een moeizaam doorverwijzingsverhaal. Met DET wilden we dit counteren. Komen tot een vlot traject voor de cliënt, vermijden dat er bij doorverwijzen telkens een nieuwe intake nodig is… En dat is goed gelukt. 

Eén duidelijk aanmeldpunt

Desmit: We zijn vertrokken van de vaststelling dat er voor drugproblemen nog te laat toegeleid wordt naar centra met expertise of dat er vaak te weinig mee gedaan wordt. Soms tracht men in eigen beheer dingen te doen die echter niet altijd werken. Vandaar onze focus op ondersteuning van die eerste lijn. De verwijzer helpen door expertise toegankelijk te maken staat voorop.

Vens: Dankzij DET is er voor illegale drugproblemen in de regio nu één duidelijk aanmeldpunt, bemand door een gemengd team van medewerkers, zowel van De Sleutel als van CGGZ.  Een problematiek echt vroeg detecteren kunnen we echter niet zelf doen. Daar hebben we al die partners voor nodig. Het eerste jaar werd veel geïnvesteerd in het sensibiliseren en responsabiliseren van de eerstelijnspartners. 

Desmit: We maken het de huisarts, CLB-, welzijnswerker,  OCMW extra gemakkelijk. Er is maar één nummer.

Filip Desmit: “Het gebeurt nog te vaak dat een huisarts aan iemand met een drugproblematiek gewoon vraagt om eens naar het dagcentrum te bellen. Dat is een passieve verwijzing. Dat willen we veranderen: van de verwijzer wordt verwacht dat hij ook de rol van echte partner in een traject opneemt”.  

Zij kunnen bij ons hun probleem schetsen, wij helpen hen verder.  Ook bij vermoeden van gebruik of als ze twijfelen over een aanpak. Contactname met ons kan zelfs anoniem.

Vens: Een telefoon naar ons hoeft dus zeker niet noodzakelijk in een aanmelding voor een begeleiding te resulteren. Integendeel. En dat is toch wel een groot verschil met vroeger. Toen volgde op bijna elke vraag een afspraak, ook bij infovragen. Hiermee wilden we de zogenaamd gemaskeerde hulpvragen onderscheppen.

Desmit: Dat werkte echter onbewust drempelverhogend.  Een verwijzer wist bijna vooraf dat de cliënt daarna op gesprek zou moeten… Vandaag zijn we heel duidelijk.  Bel ons, ook voor een case in de grijze zone. Een huisarts die een consult met een druggebruiker wil voorbereiden en advies wil inwinnen over wat een goede aanpak kan zijn, mag ons gewoon bellen.

Vens: Het is ook belangrijk te weten dat DET volledig losstaat van het onthaal van het dagcentrum van De Sleutel. Je belt naar het DrugsExpertise Team.  Deze experts zijn beschikbaar voor advies tussen 8u30 tot 12u. Desmit: We richten ons hiermee dus naar alle verwijzers die niet gespecialiseerd zijn in de verslavingsproblematiek.  Tegelijk kunnen verwijzingen vanuit het GGZ of de drugspecifieke hulpverlening nog altijd rechtstreeks contact met De Sleutel nemen voor een aanmelding.

Hoe loopt dit in de praktijk?

Vens: Op het aanmeldpunt wordt eerst en vooral een telefonische screening gedaan. Hierna worden de nieuwe intakedossiers  besproken tijdens de zogenaamde patiëntentafel, waar de indicatiestelling gebeurt. Alle betrokken DET-medewerkers zetelen in dit multidisciplinair overleg dat wordt aangestuurd door de verslavingsarts, verbonden aan ons dagcentrum. Deze werkwijze houdt dus een  verdere professionalisering in. Sinds de start van DET zit er bijvoorbeeld ook iemand van het jongerenteam van GGZ mee aan tafel zodat we nu ook beschikken over expertise rond psychiatrische problematiek en pathologie. Recent stapte ook het MSOC Oostende mee in.

filip desmit web 

Filip Desmit: “Het gebeurt nog te vaak dat een huisarts aan iemand met een drugproblematiek gewoon vraagt om eens naar het dagcentrum te bellen. Dat is een passieve verwijzing. Dat willen we veranderen: van de verwijzer wordt verwacht dat hij ook de rol als echte partner in een traject opneemt”.

Desmit: We zetten heel sterk in op sensibilisering, vorming en deskundigheidsbevordering. We stellen op alle mogelijke fora (CLB, OCMW,….) zowel DET als PET voor en zeggen er meteen bij dat we ook voor hen vorming aanbieden.  In de praktijk is ons dagelijks werk natuurlijk de beste promotie.  Een verwijzer onthoudt natuurlijk meteen of concrete hulpvragen al dan niet kon leiden tot een kwalitatief traject.

Aanklampende aanpak

Vens: We werken ook op afroep en kiezen ervoor om waar nodig outreachend te werken. We nemen hierbij onze expertise mee uit eerdere initiatieven binnen bijzondere jeugdzorg, bijvoorbeeld het vroegere project STUFF.

Desmit: Die aanklampende aanpak was voor De Sleutel, als gevolg van RIZIV-financiering niet altijd mogelijk. Dankzij de samenwerking kan dit nu wel. Vindplaatsgericht werken kan als we het opportuun achten. Voor sommigen is de rechtstreekse stap naar De Sleutel ook te groot. Nu kunnen we beter inzetten op een motiverend traject.

Vens: Het is dus echt complementair: samen doen we meer dan apart. Sowieso werken we volgens het model van shared decision making. Voor een cliënt die een opname niet ziet zitten kan een ambulante aanmelding bijvoorbeeld een eerste opstap zijn naar gespecialiseerde drughulpverlening.

Waren er obstakels in de samenwerking?

Vens: Het was niet evident, ook al omwille van de verschillende financiering. Binnen de drughulpverlening is dit dan ook een uniek verhaal. Voor mij was de uitdaging om de werking van het Dagcentrum zo veel mogelijk af te stemmen op de realiteit van de GGZ  in deze regio.

Desmit: Er was van bij het begin een grote bereidheid om de vertrouwde paden te verlaten, ook bij de medewerkers. Er was een grote openheid en er waren reeds goede persoonlijke contacten. Bovendien merkte ik ook een groot draagvlak vanuit het beleid. De directie van De Sleutel ondersteunde sterk dit verhaal.

Vens: De samenwerking is ook een logisch gevolg van een evolutie waar regionale netwerken steeds  relevanter zijn. We zijn bezig het regionale zorglandschap waar te maken. Voor De Sleutel, een netwerk van afdelingen, is dit een grote omslag.

Voordelen

De drempel om aan te melden is nu verlaagd. Zeker voor jongeren. Aanmelden bij DET werkt ook efficiënter en biedt meer garantie op zorg op maat. Vroeger meldde men zich rechtstreeks aan in het dagcentrum en waren er vaak wachtlijsten voor intakes. Er ging dus tijd verloren. Nu kunnen er na de indicatiestelling al meteen andere zaken door andere partners opgenomen worden, weliswaar met de nodige ondersteuning.

Desmit: Het beantwoordt ook aan het concept van de minst ingrijpende zorg: aan de ene kant van het continuüm staat bijvoorbeeld de jongere die samen met zijn opvoeder in de bijzondere jeugdzorg verder aan de slag gaat rond problematisch gebruik. Aan de andere kant kan het outreachtende gebeuren waar we stapsgewijze proberen toe te leiden tot een opname.  En inderdaad de efficiëntie verhoogt. Je kan geen verkeerde vraag stellen wanneer je naar het DET belt. Voor heel wat mensen blijft het moeilijk om de juiste plaats voor hulp vinden een probleem. Dat was een nood waaraan we nu kunnen beantwoorden.

Meer deskundigheid

Vens: Het is ook heel verrijkend dat we samen vanuit een andere cultuur naar onze cliënten kijken. Het samenbrengen van die expertises,van medewerkers uit een verschillende context, die vanuit een ander brein nadenken laat toe dat we meer op maat kunnen werken. Ondanks de koudwatervrees in het begin blijken onze medewerkers nu ook de grootste pleitbezorgers van de samenwerking. In de verslavingszorg hebben we te maken met alle soorten pathologie. Maar alles zit gemaskeerd onder een dikke laag middelengebruik. Zodra de verslavingsproblematiek gestabiliseerd is, steekt  er andere psychopathalogie de kop op. En aangepaste hulp daarvoor willen we zo snel als mogelijk geven. Hoe vlugger we daar een zicht op krijgen, hoe beter we het vervolgtraject kunnen uitstippelen.

Desmit: Het is een grote meerwaarde dat we nu samen kunnen overleggen over de timing daarvan. Mensen met een verslavingsprobleem worstelen vaak ook met andere problemen. Vroeger was dit een item waarover vaak over en weer gebeld werd, ook al was er overeenstemming over de aanpak. Dankzij DET kan die discussie nu vanaf dag één gevoerd worden. Je kan betere detectie doen van GGZ-problematiek, zoals persoonlijkheid- of stemmingsproblemen. In een dialoog tussen drugexperten GGZ-expert kan je veel fijner afwegen vanaf welk moment  je naast de noodzakelijke focus op problematisch gebruik en gedrag, ook kunt overgaan naar het werken aan GGZ-problemen.

Meer impact

Desmit : Het DET is - net als PET – een concreet voorbeeld van wat de GGZ-vernieuwing kan betekenen. Het is niet alleen een onderdeel van die motor, door het inzetten op sensibilisering krijgt het ook meer impact.

Vens: Klopt.  Je krijgt een forum op het jaarlijks event van het netwerk geestelijke gezondheidszorg,  de vorming die we vanuit DET organiseren komt automatisch op de agenda. Bovendien zien we dat  lokale overheden deze beweging versterken. DET wordt ondersteund vanuit  de steden Brugge, Oostende… Ook hun preventiewerking omarmt het idee, met als gevolg extra inzet op vroegdetectie en -interventie.

Hoe blikken jullie terug op dat eerste jaar samenwerking?

Desmit: De samenwerking is heel verrijkend.  Permanent moesten we overleggen en bijsturen: bijvoorbeeld over structurele zaken zoals procedures, registratie, dossiervorming. Maar ook over inhoudelijke aspecten: op basis van welke criteria gaan we screenen, indiactiestelling doen,...We hebben ook altijd veel respect gehad voor de regels waaraan elk moet voldoen. 

Vens: Maar we deden dit op een pragmatische manier.

Desmit: De Sleutel wordt bijvoorbeeld niet gefinancierd voor deskundigheidsbevordering. Dankzij het samengaan kunnen we daar structureler op inzetten. Een ander voorbeeld is het psycho-educatief aanbod dat we allebei organiseren. Als aanbod is dit een goede opstap naar hulp. We hopen dat we daar in de toekomst  vrijer zullen kunnen mee omgaan.

En hoe zien jullie de toekomst tegemoet?

Desmit:
Ik kijk uit naar meer regelluwte.

Vens: We hopen dat Vlaanderen snel duidelijkheid schept. Vandaag sluit de RIZIV-conventie eigenlijk uit dat we samenwerken. Onze financiering staat haaks op de huidige visie op goede geestelijke gezondheidszorg. En verder denk ik dat we voldoende aangetoond hebben dat DET als concept werkt. Dit kan misschien als voorbeeld fungeren voor andere regio’s. We hopen dat de overheid hier rekening mee houdt.

Paul De Neve (november 2017)

 

Aanverwante info

Online aanmeldingen blijven toenemen: klik hier

Aanmeldingen: samenwerken om betere kwaliteit te leveren: klik hier

 

 

 

Het risico op verslaving aan zware pijnstillers wordt onderschat

Volg ons op Facebook

filmpjeimage

Traject van een cliënt

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.