De Sleutel Logo

STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



Professionals

Hier vind je info op maat van wie beroepshalve met het thema drugs bezig is. Welke drugspreventie is effectief?  Maak kennis met ons aanbod voor leerkrachten en preventiediensten. Wat is evidence based hulp verlenen? Bekijk ons overzicht van goede praktijken en bruikbare meetinstrumenten.

dinsdag 28 mei 2013 00:00

Vermaatschappelijking van zorg

Binnen de algemene gezondheidszorg van morgen zal de traditionele scheidingslijn tussen residentiële en thuiszorg steeds meer vervagen. Intussen groeien er op diverse terreinen proeftuinen waar mobiele teams ingezet worden zodat mensen die hulp nodig hebben langer thuis kunnen blijven of sneller de residentiële instelling kunnen verlaten. Deze beweging doet zich ook voor in de geestelijke gezondheidszorg. Voor de drughulpverlening wordt het een uitdaging om in deze beweging mee te zijn.   


Artikel 107
De geestelijke gezondheidszorg (ggz) is reeds lang dynamisch op zoek naar een betere afstemming van het zorgaanbod op de behoeften van personen met psychische problemen. In het verleden zagen we achtereenvolgens de oprichting van ambulante centra geestelijke gezondheidszorg (1975), van initiatieven voor beschut wonen en psychiatrische verzorgingstehuizen (1990). Bijna twintig jaar later werd de hoofdzakelijk aanbod-gestuurde geestelijke gezondheidszorg omgevormd naar een meer vraaggestuurde en meer gedifferentieerde ggz.  Hiermee wordt een zorgaanbod bedoeld dat gebaseerd is op de noden van personen met psychische problemen en dat vertrekt vanuit hun concrete leef-, leer- en werkomgeving. Deze omvorming heeft geleid tot de oprichting van zorgcircuits en –netwerken.

webgsmDSC0887
In landen waar dergelijke gemeenschapsgerichte ggz al verder is uitgebouwd wordt vastgesteld dat een geestelijke gezondheidszorg die gebaseerd is op de behoeften en zorgvragen van personen met psychische problemen, en die op een continue wijze wordt aangeboden in of zo dicht mogelijk bij het thuismilieu van de zorgvragers, tot goede resultaten leidt. De ontwikkeling van gemeenschapsgerichte zorg, de systematische afbouw van het residentiële aanbod en de focus op vroegdetectie van psychische problemen, blijkt al duidelijke en concrete vruchten te hebben afgeworpen in het Verenigd Koninkrijk. Ook in België was er nood aan verdere optimalisering van de geestelijke gezondheidszorg.
Om dit te realiseren, besliste de Interministeriële Conferentie (IMC) Volksgezondheid over te gaan tot de implementatie van artikel 107 van de ziekenhuiswet die zegt dat “de Koning in specifieke financieringswijzen kan voorzien om, op experimentele basis en beperkt in de tijd, een prospectieve en programmageoriënteerde financiering van zorgcircuits en netwerken mogelijk te maken.”

Dit artikel van de ziekenhuiswet laat dus toe een deel van het budget van financiële middelen voor ziekenhuizen opnieuw en anders/elders toe te wijzen, zodat hiermee middelen en mankracht in een bepaald werkingsgebied kunnen worden ingezet om het bestaande ggz-aanbod voor personen met psychische problemen verder aan te passen aan hun behoeften en zorgvragen.

Evidentie voor benaderingen die de samenleving/context betrekken
In de literatuur is niet zozeer sprake van vermaatschappelijking van zorg, maar eerder van “community reïnforcement approaches (CRA)” , van “community-based multi-component initiatives” of van  “assertive community treatment (ACT)”. Voor deze praktijken werd al evidentie aangetoond. Ze verwijzen naar initiatieven waarbij niet alleen gefocust wordt op de individuen zelf die zorg nodig hebben. Het gaat om praktijken waarbij de hele omgeving/  context rond die personen betrokken wordt in de zorg en bij uitbreiding ook de ganse gemeenschap/ leefomgeving rond deze personen.  Immers, die benaderingen gaan ervan uit dat de omgevingsfactoren een cruciale invloed uitoefenen op het bevorderen dan wel afremmen van “ongewenst gedrag” van  personen.  

Ondersteuning gevraagd
Benaderingen die de samenleving/ context betrekken, kunnen verschillende vormen aannemen. Aanvankelijk lag de nadruk in de verslaafdenzorg op het betrekken van significante anderen in de behandeling. Ouders, partners, familie zijn te beschouwen als belangrijke derden die kunnen instaan voor het positief bekrachtigen van zelfs de kleinste veranderingen bij de persoon in behandeling in zijn natuurlijke omgeving. Alleen, hoe je dat als ouder, partner, derde doet vraagt ook ondersteuning. Vermaatschappelijking van de zorg veronderstelt dat een zorgnetwerk ook daaraan tegemoet komt. Hieruit is destijds in de centra het initiatief van oudergroepen en/of familiewerking ontstaan (zij het zonder financiële ondersteuning, zoals nu voorzien via artikel 107).

Het voorkomen van problemen in samenhang met druggebruik is evenwel niet beperkt tot de directe thuisomgeving zoals ouders en familie. Het is duidelijk dat ook de bredere context van personen in de (verslaafden)zorg in die zorg moeten betrokken worden. Ook daar is het belangrijk dat de persoon ervaart dat er in zijn ruimere omgeving overal aan eenzelfde zeel getrokken wordt en dat elke inspanning van zijn/haar kant bekrachtigd wordt. Maar ook hier geldt dat die ruimere omgeving  (bedrijven, werkgevers, … als het om volwassenen gaat; scholen en/of andere instellingen,  justitie, bijzondere jeugdzorg, gehandicaptenzorg, … als het om jongeren gaat) nood heeft aan ondersteuning. Concreet betekent dit voor de hulpverlening dat zij uit de muren van hun centrum moeten treden en in het licht van “samen” werken in de zorg, ook de samenwerking aangaan en hun expertise ter beschikking stellen van het welzijnswerk en de zorgsector.

Deuren die opengaan
In De Sleutel werden en worden nog steeds stapsgewijs diverse initiatieven in die richting uitgeprobeerd en/of verder uitgebouwd. We deden al ervaring op met het delen van zorg met scholen. Als leerkrachten of opvoeders in internaten en/of instellingen vermoedens hebben van druggebruik kunnen zij beroep doen op de ambulante hulpverlening  hetzij om gericht te vragen het gebruik van de jongere in te schatten, hetzij om een outreach-medewerker te vragen om met de jongere in gesprek te gaan op een voor de jongere vertrouwde plaats. Maar de samenwerking kan ook andere vormen aannemen. Zo waren het Keep It Clean project in Gent en het Stuff project in Brugge mooie voorbeelden van hoe via samenwerking de knowhow van de teams in de Bijzondere Jeugdzorg kan versterkt worden.

Ook in het buitengewoon secundair onderwijs kunnen vormingen vanuit de dienst preventie naadloos aansluiten op initiatieven tot ondersteuning vanuit  het dagcentrum wanneer een drugproblematiek de grenzen van een lokaal drugpreventiebeleid overstijgt. Heel vaak begint zo’n samenwerking naar aanleiding van een zeer concrete casus. Maar het is belangrijk om vooraf samen  te zitten en een gemeenschappelijk beleid uit te werken voor preventie en interventie vanuit één en dezelfde visie.
In het project optimalisatie van zorg voor mensen met een verstandelijke beperking i.s.m. PopovGGZ en verslavingsprobleem, was het elkaar leren kennen en van elkaar leren van bij aanvang een belangrijke inzet.  Uiteindelijk resulteerde dit in heel wat nieuwe inzichten in beide richtingen. De gehandicaptensector maakte via gezamenlijke intervisie en vorming kennis met de specificiteit van het druggebruik en met motiverende gesprekstechnieken, terwijl drughulpverleners aandacht kregen voor en signalen leerden herkennen van een verstandelijke beperking en de omgang met de sociaal emotionele ontwikkeling in die situaties.

Ook initiatieven van activering op de werkvloer passen binnen de vermaatschappelijking van zorg. Hiervoor moet nog dieper worden doorgedrongen in het uitbouwen van samenwerkingen tussen diverse sectoren. Samenwerking is aangewezen tussen  drughulpverlening en  OCMW, VDAB, gespecialiseerde diensten voor trajectbegeleiding,  de gevangenis, justitie, psychiatrische centra, … In onze sociale werkplaatsen te Gent en Antwerpen konden we  hierover reeds heel wat expertise uitbouwen, waar partners in de sociale economie uit willen leren.


De toekomst
Op al die bovenstaande initiatieven werd uitvoerig ingegaan in een vorig nummer van dit magazine. Vraag is hoe we dit in de toekomst gaan kunnen borgen.  In de zesde staatshervorming wil men de traditionele scheidingslijn tussen residentiële en thuiszorg afbouwen in het voordeel van een totaalaanbod dat gedifferentieerd is. Er wordt nog meer ingezet op zorgcircuits en netwerken zowel binnen sectoren als sector overschrijdend. Inhoudelijk zijn we die ontwikkelingen zeer genegen, maar hoe dit zich in de verdeling van de financiële middelen zal vertalen is voorlopig nog koffiedik kijken. We zijn benieuwd, maar hoopvol.

Veerle Raes

(april 2013)

Stigma staat herstel in de weg

Volg ons op Facebook

filmpjeimage

Traject van een cliënt

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.

Agenda

Juli
  • 31
    19:30 Recoverygroep in Mechelen

    Groepswerking voor mensen met een verslavingsproblematiek die tijdens en/of na hun behandelperiode graag contact willen hebben/houden met lotgenoten.

    Waar:? Dagcentrum De Sleutel, F. De Merodestraat 20 te Mechelen 
    Wanneer? op woensdagen telkens om 19u30.  Er is een sessie op woensdag 31/7; 14/8; 28/8; 11/9; 25/9; 9/10; 23/10; 6/11; 20/11; 4/12; 18/12

    Kostprijs per sessie : 2 euro (drankje inbegrepen)

    Meer info







September
  • 8
    10:00 Zee-zeildag 2019

    Meer info over de "varen voor het goede doel" editie 2019 mag u hier binnenkort verwachten.

    Lees meer

    Link naar website o.m. met reacties van deelnemers van vorige edities.

Oktober
  • 7
    00:00 Dagcentrum Mechelen viert 25 jarig bestaan met Filmavond

    Dagcentrum Mechelen viert op maandag 7 oktober zijn 25-jarig bestaan met een filmavond. De viering wordt georganiseerd i.s.m. met het Filmhuis. Samen zetten we een parel van Gus Van Sant in de kijker: ‘Don’t Worry He Won’t Get Far On Foot.’ Een film die een mooi beeld schetst van een man in herstel. Hij maakt er het beste van, ondanks zijn beperkingen. Vooraf is er een receptie en om 20u30 vangt de film aan. Meer nieuws volgt!

  • Volledige agenda