De Sleutel Logo

STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



donderdag 12 maart 2009 00:00

Evidenced based werken dankzij beloningstraject op basis van contingency management

Het doel van dit Contingency Management-project is drugsverslaafden motiveren tot het nemen van verantwoordelijkheid. Dit doen we door hen op korte termijn te belonen voor een concrete vermindering in druggebruik. De beloning is tastbaar en past bij hun leefwereld. Deze evidence based methodiek wordt bewust geïmplementeerd bij adolescenten in een ambulante setting.

Praktijkvoorbeeld "Op abstinentie gerichte behandeling voor drugverslaafde adolescenten" (1)

Uit onderzoek bij grote groepen volwassen drugsverslaafden blijkt dat Contingency Management (CM) therapietrouw verbetert en druggebruik vermindert tijdens de behandeling. Bij adolescenten zijn er al enkele kleinere studies die gunstige perspectieven openen, maar de kennis is toch veel beperkter.

In 2006 werden de resultaten bekendgemaakt uit onderzoek naar de invloed van cannabismisbruik op de ontwikkeling van bepaalde hersengebieden tijdens de adolescentie. ‘Dit was voor ons de concrete aanleiding om te gaan zoeken naar de toepassing van  effectieve behandelmodellen voor adolescenten met stoornissen in druggebruik’, aldus dr Annemie Vrijders van het dagcentrum Mechelen.

Want de hersenen van adolescenten zijn nog volop in ontwikkeling. Zo ondergaan de ‘hogere’ hersenschorsgebieden nog belangrijke structurele en functionele veranderingen.

 

De prefrontale en orbitofrontale cortex sturen het uitvoeren van bepaalde taken, met name die waarbij sociaal beoordelingsvermogen vereist is (top-down regulatie)

 

'Dat beoordelingsvermogen is noodzakelijk om goede beslissingen te kunnen nemen, bijvoorbeeld over wel of niet drugs gebruiken. Adolescenten gebruiken op minder efficiënte wijze de hersenstructuren nodig voor goede gedragskeuze en zijn daarom kwetsbaar. Bovendien toont onderzoek bij dieren dat cannabisgebruik de structurele en functionele ontwikkeling van bepaalde hersenschorsgebieden verstoort', aldus dr Vrijders. En cannabis is de meest populaire drug bij tieners.

Bij het stellen van een gedrag spelen ook nog andere cognitieve elementen een rol zoals attitude, gewoontevorming, waarden en normen, verwachte gedragscontrole en gedragsintentie. Regelmatig druggebruik bij tieners is geassocieerd met groter risico op delinquentie, falen op school, gezondheids- en psychische problemen. (Denis, Godley en Titus, 1999).

'Het lijkt dus relevant om behandelprogramma's toegespitst op deze doelgroep te ontwikkelen en te implementeren. Tieners stappen echter niet zo gauw zelf naar de hulpverlening. Nadelige gevolgen van overmatig drug gebruik worden meestal voelbaar op lange termijn en hebben voor jongeren niet veel betekenis. Het zijn mensen uit hun omgeving die zich zorgen maken over hun druggebruik en niet zijzelf', aldus Dr Vrijders.

Voor de behandeling van adolescenten met een stoornis in druggebruik werden reeds verschillende behandelmodellen ontwikkeld en getest op hun werkzaamheid. Van deze behandelmodellen is Contingency Management ( CM) toegankelijk voor veralgemeende toepassing.

Dr. Vrijders: 'Contingent is een moeilijk woord voor de systematische verbinding tussen het stellen van een gedrag en de gevolgen daarvan. Consequenties die volgen op gedrag bepalen of dit gedrag meer of minder zal gesteld worden. Consequenties veranderen, zal daarom helpen om gedragsverandering te bekomen’.

  Dit CM-project wil drugsverslaafden motiveren tot het nemen van verantwoordelijkheid. Dit doen we door hen op korte termijn te belonen voor een concrete vermindering in druggebruik.

 

 

Het onderliggend principe van CM is gebaseerd op het bekrachtigend effect van drugs: de kracht van drugs is dat hun effect belonend is op de korte termijn. Bij probleemgebruikers is abstinent zijn een gedrag dat  echter niet gevolgd wordt door een beloning en daardoor minder frequent gekozen wordt. Daar willen we iets aan doen met de therapie. Door wel een beloning te geven voor vooraf afgesproken, gewenst gedrag creëren we ambivalentie tussen oud, ongewenst gedrag (verder druggebruik) en nieuw, gewenst gedrag (geen drugs gebruiken). Door aan abstinentie een beloning te koppelen maak je dat dit een aantrekkelijk alternatief wordt op korte termijn en er dus frequenter voor gekozen wordt.

 

'Bij de behandeling met een beloningstraject moet men bepaalde regels volgen om effect te hebben. In dagcentrum Mechelen werkten wij op basis van deze regels een beloningstraject uit waarbij waardebonnen worden gegeven bij een drugvrije urinetest. Er wordt 2 maal per week getest'.

Uit onderzoek weten we dat de beloning consequent toegepast moet worden en enkel bij een drugvrij resultaat kan worden gegeven. Daarenboven moet het doelgedrag haalbaar zijn en bereikt kunnen worden in stappen. 'Het belonen gebeurt volgens een standaardprotocol. Contingency management wordt gedurende 12 weken aangeboden. We weten ook dat de waarde van de beloning voldoende groot moet zijn en moet toenemen bij elk opeenvolgend drugvrij urinestaal', zo licht Annemie Vrijders toe. Belangrijk is ook dat er enkel positief wordt bekrachtigd.  

In het gewone leven beschikken adolescenten over zakgeld of jobgeld. In het project worden vergelijkbare bedragen bij het belonen gebruikt, in de vorm van waardebonnen. De waardebonnen zijn inruilbaar voor een door de cliënt gekozen spaardoel dat past bij een abstinente levenstijl.

'Bij het werken met minderjarigen is het nodig om de toestemming van de ouders te vragen. Dit is ook wenselijk omdat het gaat om materiële beloningen die een invloed kunnen hebben op het opvoedingsklimaat thuis. De resultaten van deze behandelmethode zijn ook beter als de ouders erbij betrokken worden. Maar voor een aantal jongeren verhoogt dit wel de drempel om in dit project te stappen', zo stelt dr. Vrijders.

Een beloningstraject wordt steeds samen gegeven met een andere effectieve behandeling voor drugproblemen. In Dagcentrum Mechelen is de begeleiding die gelijktijdig met het beloningstraject toegepast wordt gebaseerd op motivationeel werken. Er zijn dus meerdere peilers in de behandeling en het is dan ook belangrijk om van alle behandelpeilers een samenhangend geheel te maken.

Besluit

'We zijn dus vertrokken van onderzoeksprotocollen waarin de theoretische principes van Contingency Management beschreven staan. We maakten een vertaalslag naar de dagelijkse klinische praktijk in Vlaanderen. De eerste ervaringen van de voorbije jaren toonden aan dat Contingency Management voor adolescenten haalbaar en uitvoerbaar is.  Op dit ogenblik wordt daarom in dagcentrum De Sleutel te Mechelen de behandeling via een beloningsproject uitgebreider toegepast', zo besluit Dr Vrijders.

 

Principes Contingency Management

•        Samen met Contingency Management wordt het drugprobleem aangepakt met een bestaand behandelmodel.

•        Het doelgedrag is haalbaar en objectiveerbaar.

•        Sociale, psychische, medische problemen worden verkend en mee opgenomen in de behandeling.

•        Het beloningstraject wordt volgens een gestandaardiseerd protocol uitgevoerd.

 

(1) Dit project wordt financieel ondersteund met middelen uit het federaal Fonds ter Bestrijding van de Verslavingen

 

Paul De Neve & Robrecht Keymeulen (maart 2009)

 

filmpjeimage

Inschrijven E-zine

Invalid Input
Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.