De Sleutel Logo

STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



woensdag 27 augustus 2014 00:00

Naar een kritische evaluatie van het huidige cannabisbeleid

De legalisering van cannabis stond net voor de zomer vrij prominent op de politieke agenda. In volle verkiezingsstrijd besloot de SP.A om de legalisering op te nemen in haar programma. Zover ging de Open VLD nog niet, maar het was duidelijk dat de Open VLD Jongeren hierop aanstuurden.  Er was eerder in november 2013 ook het opgemerkte pleidooi in deze zin van 3 professoren, toxicoloog Jan Tytgat, econoom Paul Degrauwe, criminoloog Tom Decorte.  Er zijn ook de internationale spraakmakende voorbeelden: Uruguay is het eerste land ter wereld dat cannabis van plantje tot joint legaliseert (1). Twee staten in de US, nl. Colorado en Washington doen hetzelfde, en acht andere staten maken zich hiervoor op (2). Dit alles is wellicht niet toevallig: in juni 2011 stelde een VN rapport (3) dat het huidige drugsbeleid op wereldniveau faalt. 

De volgende argumenten om te legaliseren keren steeds terug: het repressieve beleid - slaagt er niet in het aanbod van cannabis of de toegang tot cannabis voor de gebruiker te reduceren terwijl het handenvol geld kost; - veroorzaakt een winstgevende zwarte markt en houdt de georganiseerde misdaad in stand; - duwt de gebruiker in de marginaliteit en de criminaliteit;  - houdt de overbevolking van de gevangenissen in stand; - verhindert de controle op de kwaliteit van de cannabis en heeft daarom een negatieve impact op de volksgezondheid.

16678355 cf771b8824 o

Dus, zo klinkt het, haal de drugs uit het illegale circuit: legaliseer en reguleer de teelt, de verkoop, en het gebruik van cannabis en zo mogelijk van álle roesmiddelen.  Zo creëer je de duidelijkheid die nu ontbreekt.  Zet ook in op preventie en controleer de kwaliteit van de drugs. Tot zover de argumenten pro …

De cijfers

Vooreerst moet een kwakkel de wereld uit: het is niet zo dat het druggebruik blijft toenemen ondanks het repressieve beleid.  Volgens cijfers van het Europees Waarnemingscentrum Drugs (EMCDDA) te Lissabon en het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) weten we dat het recent egebruik (gebruik in de laatste maand) bij Belgische jongeren in het afgelopen decennium niet gestegen is, en bij de jongste groep van 15-16 jarigen zélfs gedaald is in Vlaanderen (ESPAD 2011).  Evenmin is het zo dat het gebruik van soft- en harddrugs in Nederland (na bijna 40 jaar experimenteren met het coffeeshopmodel) op of onder het Europese gemiddelde ligt.  Het gebruik van cannabis in Nederland ligt bijna steeds boven het Europese gemiddelde en is tegelijk ook hoger dan het cannabisgebruik in België en Vlaanderen (met een gedoogbeleid). (ga naar onze FAQ voor meer achtergrond)

Integrale aanpak

Het moet de bedoeling blijven om een complex probleem zoals het drugfenomeen te benaderen vanuit een integrale aanpak: preventie, hulpverlening en repressie.  Dat was reeds de opzet in de federale beleidsnota drugs (2001).  Indien repressie in de uitvoering van het beleid de bovenhand heeft genomen, dan moet dit worden teruggebracht tot zijn bedoelde evenwicht met preventie en hulpverlening.  Dat zal moeten blijken uit de op til zijnde evaluatie van het cannabisbeleid door de Algemene Cel Drugs. Het verbod op cannabis echter opheffen en repressie als middel schrappen is o.i. te snel willen gaan. De voor- en nadelen van een dergelijk voorstel tot legalisering moeten onderwerp uitmaken van een grondige analyse.  Vooralsnog worden enkel de voordelen van legalisering en regulering in kaart gebracht, met voorstellen waarvan niet bewezen is dat ze evidence based zijn.  Het is maar de vraag of bijvoorbeeld het besparingsargument blijft opgaan wanneer men het systeem van gecontroleerde productie en verkoop opzet met daaraan gekoppeld de noodzakelijk politionele en justitiële opvolging.  Het valt daarenboven niet uit te sluiten dat regulering toch nog een zwarte markt doet ontstaan onder een groep gebruikers die geweerd wordt uit het legale circuit.  De grootste groep cannabisgebruikers zijn immers de jongeren, en legalisering zou wel eens heel grote gevolgen kunnen hebben voor deze groep én ook opnieuw voor onduidelijkheid zorgen. 

Wat is de kracht van grootschalige preventiecampagnes op het gebruik van middelen die maatschappelijk toegelaten worden?  Veel vragen dus.  Daarenboven kan je niet zomaar stellen dat cannabis die op gecontroleerde wijze is geteeld minder gezondheidsrisico’s inhoudt.  Het lijkt ons dus alvast voorbarig om over te gaan tot een radicale koerswijziging en legalisering zolang de huidige strategieën van preventie, hulpverlening en repressie onvoldoende uitgepuurd en van middelen voorzien zijn en zonder een grondige analyse.

Het gezondheidsperspectief

We hebben het i.v.m. illegale drugs immers over hoog-risico-producten met een aanzienlijk verslavingspotentieel en belangrijke gezondheidsrisico’s bij intensief gebruik die het leven van gebruikers en hun omgeving grondig kunnen verstoren en zelfs ruïneren.  Het is wetenschappelijk aangetoond dat toegenomen beschikbaarheid van drugs leidt tot meer druggebruik en dus tot meer verslaving.  De slachtoffers van de legalisering zijn de vele kwetsbare mensen, waaronder jongeren, die onvoldoende de gevaren van drugs kunnen inschatten en toch heel makkelijk en op een maatschappelijk aanvaarde wijze aan drugs geraken.  Er zijn de problematische gebruikers die ongehinderd aan hun spul geraken, geen last meer ondervinden van justitie, en dus vaak de weg naar de hulpverlening missen.  Er zijn de ouders die een belangrijk argument ontberen om het experimenteren van zoon of dochter te ontraden.  Hetzelfde geldt voor de leerkrachten in de klas, de hulpverleners van de VAPH en Bijzondere Jeugdzorgvoorzieningen.  Deze argumenten vanuit gezondheidsperspectief moeten meegenomen worden in de evaluatie en de analyse.  Zij vormen immers een belangrijke maatschappelijke kost.

De vraag is dus waar de samenleving en de overheid in het bijzonder verder moeten op inzetten vanuit het standpunt van de gezondheidswerkers.  Onze aanbevelingen zijn alvast de volgende: zwaardere inzet op preventie, systematische ontradingsboodschappen vanaf vroege leeftijd, versterken van persoonlijke en sociale vaardigheden bij kinderen en jongeren, aandacht voor jongeren met problemen, verbreden van de expertise omtrent het detecteren van ontsporend cannabisgebruik, beschikbaarheid van laagdrempelige en gespecialiseerde gezondheidszorg die zeker voor jongeren sneller kan opgestart worden, verbinding tussen diverse vormen van hulpverlening en jawel, versterken van de liaison tussen hulpverlening en justitie. De rol van justitie is immers van ontzettend groot belang. Het is níet zo dat de meeste mensen zelf van hun verslaving af willen. De justitiële stok achter de deur is een belangrijke hefboom naar hulpverlening en dit op elk echelon van de justitiële keten: politie, parket, rechtbank, gevangenis. Het inzicht dat gebruikers van illegale drugs niet gestraft doch wel geholpen horen te worden, is verworven binnen de justitiële wereld en een aantal gerechtelijke arrondissementen zijn voorloper in het uitbouwen van een strak net rond de gebruiker in samenspraak met de drughulpverlening. We schrijven ons volledig in in déze trend naar depenalisering. Een drugverslaafde hoort inderdaad thuis in de hulpverlening en niet in de gevangenis.

ist1 796071 cannabis smokerBoodschap

Vanuit de hulpverlening staan we zeker open voor een debat en een kritische evaluatie van het cannabisbeleid in België, mits dit op genuanceerde wijze gevoerd wordt en recht gedaan wordt aan de complexiteit van het drugfenomeen: ook en vooral de invalshoek van de gezondheidszorg moet naast het criminologische, toxicologische en economische perspectief meegenomen worden. De boodschap dat alle illegale drugs schadelijk zijn voor de gezondheid, moet duidelijk blijven vooropstaan.  Welk signaal geef je immers als overheid indien je een fenomeen dat je als ongezond en gevaarlijk kwalificeert toch toelaat omdat je het niet kan bestrijden?

Damien Versele Algemeen directeur

augustus 2014

 


(1) De Standaard, 12-12-13
(2) De Tijd, 11-01-14
(3) VN-rapport van de global Commission on Drugs Policy, juni 2011

 

Aanverwante info

Link naar ons cannabisstandpunt (een revisietekst van dit standpunt wordt verwacht dit najaar)

Link naar meer info over het product cannabis  (met o.m. risico, effect,...)

Link naar onze FAQ met vragen o.m. rond cannabis

 

Link naar vorige stellingname ivm legalisering : Zullen we de drugs dan maar legaliseren? (december 2011)

 

 

 

filmpjeimage

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.

Agenda

Oktober
  • 7
    19:30 Dagcentrum Mechelen viert 25 jarig bestaan met Filmavond

    Dagcentrum Mechelen viert op maandag 7 oktober zijn 25-jarig bestaan met een filmavond. De viering wordt georganiseerd i.s.m. met het Filmhuis. Samen zetten we een parel van Gus Van Sant in de kijker: ‘Don’t Worry He Won’t Get Far On Foot.’ Een film die een mooi beeld schetst van een man in herstel. Hij maakt er het beste van, ondanks zijn beperkingen. Vooraf is er een receptie en om 20u30 vangt de film aan. Klik hier voor meer info 

  • Volledige agenda