De Sleutel Logo

STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



woensdag 03 februari 2016 00:00

Terugblik op studiedag “Positief omgaan met regels en afspraken” (met sfeerbeelden)

Op dinsdag 2 februari organiseerde team Preventie van De Sleutel en Thomas More in Antwerpen een fel gesmaakte studiedag rond “Positief omgaan met regels en afspraken”. TOPspel, werken aan sociale vaardigheden en een beter klasklimaat door positief om te gaan met regels en afspraken… Niet alleen kwamen een leerkracht en een directeur vanuit de praktijk vertellen wat deze methodiek teweegbrengt in hun school. Thomas Moore kon ook met onderzoeksmateriaal aantonen dat het introduceren van TOPspel inderdaad effect heeft op het gedrag van leerlingen. Een meerwaarde was zeker ook pedagoog Pedro De Bruyckere (Arteveldehogeschool) die deze beloningsmethodiek in een ruimer perspectief plaatste. Een verslag van een leerrijke studiedag.

Tijdens de presentatie ‘Dit is TOPspel’ door trainer Inie Liekens werd duidelijk dat De Sleutel met deze methodiek echt inspeelt op wat er leeft in de scholen.Tijdens mijn verkennende rondgang langs scholen gaven de meeste leerkrachten aleerkracht ook heel wat ervaring in haar rugzak zitten heeft. 

Drugpreventie wordt kinder-spel

Dankzij TOPspel kan je meteen aan de slag met beginnend grensoverschrijdend gedrag. Het is géén extra lessenpakket en heeft als voordeel dat je het als methodiek flexibel kan integreren tijdens bestaande lessen. TOPspel gaat uit van de kracht van het positief ondersteunen van leerlingen, positieve groepsdruk, het negeren van negatief gedrag en het belonen van positief gedrag. Dit alles werd in een duidelijke spelvorm gegoten, wat zeer motiverend is voor kinderen én leerkrachten.

 inie web Inie Liekens: “De leerkracht is de drijvende motor achter TOPspel”

 

Inie: “TOPspel is een schoolbreed preventieprogramma geschikt voor leerlingen van het eerste tot het zesde leerjaar. We voorzien een traningstraject voor het hele  lerarenkorps gedurende 1 schooljaar”. In het buitenland zijn de resultaten van het GBG al meermaals wetenschappelijk aangetoond. “Toch opteerden we er bewust voor om er een Vlaamse versie van te maken, met minder nadruk op competitie. De leerkracht is echt de motor van het spel. Een spel waarbij je de klas in teams onderverdeelt en eenieder positief bekrachtigt rond 3 topafspraken. Een spel dat jongeren motiveert omdat ze in 3 levels spelen en een 3-sterrenklas kunnen worden”, aldus nog trainer Inie (onderaan artikel kan u doorklikken naar presentatie).

Waarom onderzoek?

Reeds in 2014-2015 gingen 7 scholen van start en voerde Thomas More, in samenwerking met KULeuven een onderzoek uit naar de effecten van TOPspel. De resultaten van het onderzoek werden op de studiedag gepresenteerd voor Dr Geertje Leflot (onderzoeksleider expertisecel Opvoeding & Onderwijs Thomas More Antwerpen).

Het onderzoek heeft als meerwaarde dat kan worden aangetoond in welke mate de scholen hun doel bereiken met de inspanningen die ze via TOPspel leveren. Bovendien was TOPspel op zich nog niet bewezen als zijnde een effectief programma.  Om de werkingsmechanismen van TOPspel in kaart te brengen werden de effecten van het spelen van TOPspel op de gedragingen in de klas in kaart gebracht. Dit gebeurde bij meer dan 1500 leerlingen uit 10 Vlaamse bassischolen (waaronder 5 controlescholen).
Op basis van eerder onderzoek verwachtten de onderzoekers enerzijds dat TOPspel het grootste effect zou hebben op jongens en anderzijds dat het effect het grootste zou zijn bij kinderen met veel storend gedrag en met weinig gedragscontrole.

leflotweb

De onderzoeksresultaten werden gepresenteerd door Dr Geertje Leflot (onderzoeksleider expertisecel Opvoeding & Onderwijs Thomas More Antwerpen)

“Na één schooljaar blijkt dat er inderdaad een verschil is afhankelijk of TOPspel in de klassen werd gespeeld of niet. De leerkrachten die de methodiek toepasten geven aan dat er een positief effect is op het klasmanagement. Ze kunnen hun verwachtingen duidelijker overbrengen”, aldus Leflot. De leerlingen zelf geven aan dat er meer orde is in de TOPspelklassen (onderzoek enkel van 4de tot 6de leerjaar).  “Opmerkelijk is ook dat leerlingen uit TOPspelklassen zelf aangeven dat ze duidelijk minder het slachtoffer zijn van fysiek en relationeel pesten. Ook op agressieve leerlingen heeft de methodiek een positief effect. Opvallend hierbij is dat de medeleerlingen zelf aangeven dat klasgenoten met agressieproblemen minder vaak meedoen met pesten”.
Tot slot gaf onderzoekster Leflot nog aan dat TOPspel ook effect blijkt te hebben bij leerlingen met een laag aanvangsniveau van gedragscontrole. Na één interventiejaar blijken deze kinderen (die vaak kampen met concentratieproblemen) betere relaties aan te knopen met medeleerlingen en zijn ze in staat om meer prosociaal gedrag te stellen.

De conclusies van de onderzoekers waren dan ook positief. Het effect op het klasmanagement is bewezen evenals het effect op pestindicatoren en relationele variabelen bij risicoleerlingen. Deze werkingsmechanismen zullen op termijn explicieter doorwerken waardoor gedragsverandering ook zichtbaar zal worden. Als kanttekening gaf Geertje Leflot dan ook mee dat deze effecten nog verder zouden moeten kunnen opgevolgd worden. In het buitenland blijken gelijkaardige methodieken nog ruimere effecten te ressorteren die ook buiten de klas voelbaar worden (denk aan de sfeer op de speelplaats, op de school in het algemeen).   (onderaan artikel kan u doorklikken naar presentatie)

Applaus op alle banken?

Heeft “belonen” inderdaad zo’n grote impact dat “TOPspel als methodiek”  applaus verdient op alle banken?  Pedro De Bruyckere, pedagoog en onderzoeker Artveldehogeschool Gent, maakte  enkele interessante kanttekeningen. De Bruyckere publiceert  over mythes in het onderwijs (auteur van o.m.  Ik was 10 in 2015, Jongens zijn slimmer dan meisjes, Urban myths).  Hij opende met een parafrasering op Ben Goldrace door te stellen dat het allemaal toch wel iets gecompliceerder is dan we laten uitschijnen. “In opvoeding en onderwijs bestaan geen perfecte oplossingen”, aldus De Bruyckere.

Hij ging even terug in de tijd (naar het Behaviorisme bekend dankzij Pavlov) en vroeg zich af of “belonen” altijd werkt.  Bijvoorbeeld ook in een klassituatie? Het filmpje ‘the secret pupil’ doet uitschijnen dat het in de VS tot gedragsveranderingen kan leiden. Doet straffen dat dan niet? Volgens De Bruyckere moeten we opletten met straffen. Sommige leerlingen zoeken met hun negatief gedrag naar aandacht. Als de leerkracht straft, ervaren sommige  leerlingen  dat als een beloning want ze krijgen aandacht. Zo ontstaat er een negatieve spiraal en een competitie naar beneden. Daarna hield De Bruyckere het TOPspel tegenover de inzichten van de Zelfdeterminatietheorie.  In deze theorie staan autonomie, verbondenheid en competentie centraal. Deze theorie stelt dat cognitieve vooruitgang (ik heb iets geleerd) zeker niet mag beloond worden. Want cognitieve vooruitgang voedt het competentie-element van de Zelfdeterminatietheorie. Dit lijkt in tegenstelling met het TOPspel. Maar niets in minder waar. Het TOPspel creëert het kader waarin de cognitieve vooruitgang kan plaatsvinden.

 pedroweb Pedagoog Pedro De Bruyckere brak in zijn betoog een lans voor het niet altijd even consequent zijn in het belonen


"Moet alles en alle gedrag dan altijd beloond worden"? vroeg De Bruyckere zich af.  Hier verwees hij naar de Mindset-theorie van Dwerck. Op talent of intelligentie moet je zeker niet belonen. Maar enkel de inspanning belonen is zeker  niet voldoende. Als  leerkracht stel je de volgende uitdaging voorop. TOPspel probeert invloed te hebben op het verbeteren van gedrag door (zoals het Good Behavior Game) de zelfcontrole te doen toenemen.
Dit laatste bracht De Bruyckere bij de theorie over de Executieve Functies (1) uit de neuropsychologie. Onderzoek van Cybille Raven (Harvard) maakt immers duidelijk dat een kind in staat moet zijn om informatie op een goede manier te verwerken. Sommigen weten goed wat de regels in de klas zijn, maar slagen er  - o.m. bij gebrek zelfregulatie - niet in om die regels ook toe te passen. Bekijk het alsof ons brein moet leren om een veelheid aan info te verwerken zoals dat gebeurt in een soort verkeerscontroletoren. Als dit niet zo goed lukt, moeten die Executieve Functies extra getraind worden. En dat lijkt te werken.  Hier gaf Pedro De Bruyckere aan dat het TOPspel vooral het ‘aandacht richten’ en de ‘zelfbeheersing’ traint.  De controletoren van het kind wordt door het TOPspel sterker.
De Bruyckere maakte tot slot ook een verwijzing naar de bekende ‘Tiger mams’.  “Vermijd dat je faalangst genereert en zorg voor een goede dosering. 
En bovenal : niet consequent belonen werkt volgens onderzoek eigenlijk het beste”, aldus nog De Bruyckere.  (onderaan artikel kan u doorklikken naar presentatie)

Leerkrachten getuigen

Sara martenswebSarah Martens, leerkracht in Sint Andries Brugge vertelde vanuit de praktijk hoe ze met de basisschool Manitoba de voorbije jaren zijn gegroeid. “Als leerkracht zijn we er in de testfase (1)  snel in geslaagd om het enthousiasme naar de kinderen over te brengen. De leerlingen vonden het leuk. Het vroeg inderdaad weinig extra werk van de leerkracht en de kinderen vonden de beloningen tof”, aldus Sarah.  Het daaropvolgend schooljaar heeft Sarah - na het volgen van de training - gezien dat TOPspel echt het spel van de kinderen zelf is geworden. Toch merkt ze dat het niet evident is om het enthousiasme in de 3 andere klassen even hoog te houden en te krijgen. “Ze starten later, spelen het spel geen 3x per week… Zonder coaching is er geen stok achter de deur”, aldus Sarah. Vandaar dat ze al snel overtuigd was dat de volledige school mee in het bad moest. Sarah slaagde erin de directie te overtuigen. “Sowieso moeten we immers werken aan sociale vaardigheden”. Tot slot liet ze ook even de website van de school zien en het wervende TOPspel-filmpje dat gemaakt werd in het kader van de Week tegen Pesten om hen als “TOPspel-school” aan de ouders te presenteren (3).

Tijdens de vraagstelling werd ook duidelijk dat leerkrachten toch wel vragen hadden bij de effectiviteit van de methodiek in moeilijkere klassen. Klassen in een stedelijke en multiculturele context.

Wanneer kan ik gewoon les geven?

kelemwebEls Kelem, directeur van de Sint Antoniusschool Ronse, ging hier in haar betoog meteen op in.  Op deze grote school met bijna 900 leerlingen en een grote meerderheid aan kinderen van wie het Nederlands de tweede of derde taal is, was de hamvraag van haar leerkrachten: Wanneer kan ik gewoon lesgeven. “Leerkrachten vroegen zich af waar ze mee bezig zijn. De kinderen roepen maar,  ze lopen zomaar van hun plaats. Die signalen, wou ik au sérieux nemen”, zo verduidelijkte de directeur. Die leerkrachten moeten het immers waarmaken in de praktijk en moeten werken met de kinderen die een belangrijk deel uitmaken van onze toekomstige maatschappij. Uiteindelijk had het enthousiasme van een onervaren leerkracht voor een moeilijke klas haar overtuigd om via TOPspel daarin te investeren. “De studiedag rond TOPspel als startschot bij ons op school was een voltreffer.  Eindelijk iets kant en klaar waar we zinvol mee aan de slag kunnen. Ondertussen hebben we ook de coachingsmomenten achter de rug. De kinderen zijn gemotiveerd. Het creëert rust.Vandaag zeggen leerkrachten me dat ze op een andere manier lesgeven. Niet alle problemen zijn opgelost. Maar we zijn aan het bouwen aan een mooie toekomst”, zo besloot Els Kelem (4).  

Totaalpakket

Wie als school kiest voor TOPspel gaat voor een intensief traject maar krijgt ook een totaalpakket. Naast de training en coaching (wat de effectiviteit en de verankering verhoogt) is er ook een koffer met spelmateriaal, inclusief pictogrammen en toegangscode tot de speciale website.  Er is nu zelfs een TOPspel-lied (geschreven door een TOPspel-leerkracht).

In de namiddag kon er gekozen worden tussen verschillende workshop-sessies. Meest gesmaakt was de sessie TOPspel in de praktijk. Tijdens “deze meet en greet” kon je in gesprek gaan met verschillende leerkrachten die al aan de slag zijn met TOPspel. Verder was er een inspiratiesessie ‘waarderend coachen’ door Hilde Raets, orthopedagoge en docent Thomas More. Veel bijval was er ook voor de sessie rond de methodiek STOP 4-7, gericht op kinderen met gedragsproblemen. Ook deze methodiek vertrekt vanuit het positief bevestigen van gedrag en richt zich zowel op het kind, de school als de omgeving. Tot slot konden de deelnemers ook proeven van 'Het gat in de haag', een methodiek om met kleuters te werken aan sociale vaardigheden.

Paul De Neve

 

Enkele sfeerbeelden

banner web topspel

joke web

damienweb

sfeer web

sfeer pauzeweb

DSC 0111 pedro web

 Detail met damienweb

  

DSC 0103 lied web

 Tijdens de pauze konden de leerkrachten het TOPspel-lied leren

  topspelliedweb

 

 Na de middag kon men kennismaken met een leerkracht die ervaring heeft met TOPpel tijdens de 'meet en greet'.

meet and greetweb

meet en greet2

DSC 0180meet greet3

 

 

 

(1) Deze theorie geeft aan dat werkgeheugen, aandacht richten, cognitieve flexibiliteit en inhibitie zeer belangrijk zijn om te leren
(2) Tijdens het schooljaar 2013-2014 participeerden 3 leerkrachten van deze school aan de testfase voorafgaande aan lancering van TOPspel
(3) Zie ook https://www.youtube.com/watch?v=Tuk5KFlPcFw
(4) Lees de volledige getuigenis hierna

 

 

‘Dit is Topspel’ . Bekijk hier de presentatie verzorgd door Inie Liekens, 1 van de 3 trainers die scholen begeleiden en coachen met TOPspel.

Bekijk hier de resultaten van het onderzoek gepresenteerd voor Dr Geertje Leflot (onderzoeksleider expertisecel Opvoeding & Onderwijs Thomas Morge Antwerpen).

Belonen: Applaus op alle banken? Bekijk hier de presentatie van Pedro De Bruyckere, pedagoog en onderzoeker Artveldehogeschool Gent

Bekijk hier de presentatie van Sarah Martens, leerkracht basisschool Manitoba Sint Andries Brugge (link naar website van de school. Bekijk hoe ze Topspel presenteren aan de ouder, ook met een filmpje )

Lees hier de getuigenis van Els Kelem, directeur van de Sint Antoniusschool Ronse 

 

In de namiddag kon er gekozen worden tussen verschillende sessies.

hilde raetsweb

Hilde Raets (Thomas More Antwerpen) wilde de toehoorders van de sessie “waarderend coachen” uitdagen om zelf op de werkplek met coaching aan de slag te gaan om zo voor meer verbinding op de werkvloer te zorgen.

Inspiratiesessie waarderend coachen

In deze sessie kon men proeven van enkele vaardigheden die je leven, je samenwerking en je contact met het schoolteam verrijken. Zo kunnen we voor meer verbinding op de werkvloer zorgen. Elkaar vertrouwen, gespreksvoering met focus, echt contact, waarbij waardering en feedback essentieel zijn, maar ook elkaar uitdagen en inspireren. Deze 'smaakmaker' wilde je uitdagen om zelf op de werkplek met coaching aan de slag te gaan.
De presentatie van Hilde Raets, orthopedagoge, docent, teamleider en coach Thomas More Antwerpen is op te vragen via info@desleutel.be

Keuze 2 STOP 4-7

STOP organiseert een hulpverlening (training en begeleiding) voor jonge kinderen, tussen 4 en 7 jaar met gedragsproblemen thuis en/of op school. Het STOP 4-7 programma richt zich op het kind, de ouders én de school. Het programma bestaat uit training en begeleiding aan huis en op school. Het positief bevestigen staat steeds centraal! Ontdek in deze sessie meer over dit fantastische programma.
Bekijk hier de presentatie van Vera Messiaen, trainer en begeleider STOP 4-7

Keuze 3 Sociale vaardigheden in de kleuterschool: Het gat in de haag

In 2013 werd 'Het gat in de haag' gelanceerd, een methodiek om met kleuters te werken aan sociale vaardigheden. Nu, twee jaar later, zijn al honderden kleuter-leerkrachten getraind en werden er naast de boeken ook handpoppen en zelfs een toneelstuk ontwikkeld. De positieve reacties van de gebruikers op de prachtige verhalen en de zeer bruikbare activiteiten en materialen, sterken ons in de overtuiging dat 'Het gat in de haag' de moeite waard is om te ontdekken.
Bekijk hier de presentatie van Johan Van de Walle, trainer team preventie De Sleutel

 sfeer gat in de haagweb

Johan Van de Walle, trainer team preventie De Sleutel:  “Vandaag zijn al honderden kleuter-leerkrachten getraind om te werken met 'Het gat in de haag'. Bovendien zijn er ook handpoppen en een toneelstuk voorhanden waardoor je bijna goesting krijgt om rond sociale vaardigheden in de kleuterschool aan de slag te gaanTijdens de pauze konden de leerkrachten het TopSpel-lied leren

filmpjeimage

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.

Agenda

Oktober
  • 7
    19:30 Dagcentrum Mechelen viert 25 jarig bestaan met Filmavond

    Dagcentrum Mechelen viert op maandag 7 oktober zijn 25-jarig bestaan met een filmavond. De viering wordt georganiseerd i.s.m. met het Filmhuis. Samen zetten we een parel van Gus Van Sant in de kijker: ‘Don’t Worry He Won’t Get Far On Foot.’ Een film die een mooi beeld schetst van een man in herstel. Hij maakt er het beste van, ondanks zijn beperkingen. Vooraf is er een receptie en om 20u30 vangt de film aan. Klik hier voor meer info 

  • Volledige agenda