De Sleutel Logo

Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



woensdag 26 augustus 2020 13:34

Mag ik mijn autoriteit terug of zoek ik een nieuwe?

Van de hulpverlening wordt het onmogelijke verwacht, net zoals van het onderwijs: zorg ervoor dat mensen zich opnieuw “normaal” gedragen. Deze uitdaging is niet nieuw, maar de proporties zijn veranderd door ingrijpende maatschappelijke veranderingen. Eén ervan is de verandering op vlak van autoriteit. Daarover schreef Paul Verhaeghe, hoogleraar psychologie aan de UGent, een boek als vrucht van zijn twee jaar durende zoektocht om de grond van autoriteit te begrijpen. Hierdoor kan hij zelfs een oplossing voorstellen: autoriteit vinden we in het collectief, als we op zoek gaan naar de collectieve wijsheid in de groep. Horizontaal gebaseerde autoriteit dus.

Een instelling of iemand (een gezagsdrager) heeft autoriteit of gezag over anderen op basis van een derde factor, namelijk een externe bron waarin ze samen geloven én waaraan ze zich vrijwillig onderwerpen. Dat is het grote verschil met macht waarin slechts twee factoren aanwezig zijn: de winnaar en de verliezer, de sterkste en de zwakste, de rijke en de arme. De oorsprong van autoriteit ligt telkens elders, dus buiten de persoon of de instelling die haar draagt. Macht (en sancties of geweld) wordt enkel uitgeoefend wanneer iemand zich niet langer vrijwillig onderwerpt aan het gezag. Het gezag stort in mekaar wanneer een meerderheid nog weigert zich te onderwerpen en dus niet meer gelooft in de externe bron. De vroegere gewettigde macht functioneert dan als loutere macht en dan zien we toename van geweld en tegengeweld. Na verloop van tijd komt dan een nieuwe autoriteit.

De grond van autoriteit, de externe bron ontstaat steeds arbitrair, dwz een groep maakt een afspraak op een bepaald moment. Zo ontdekt Verhaeghe dat de grond voor het westerse model van autoriteit – gegroeid doorheen de geschiedenis sedert Plato tot nu – eigenlijk het patriarchaat is: de vader(figuur) bepaalt bijna alles.

We beseffen het stilaan maar zeker: we maken het einde mee van een tijdperk. Het vinden van een nieuwe vorm van autoriteit is dringend. Het geloof in het traditionele (patriarchale) gezag brokkelt af en het functioneert niet langer in de opvoeding, in het onderwijs, in de politiek, in de economie, … Dat is verwarrend. Het vertroebelt vaak verhoudingen tussen mensen en weegt op het algemeen welzijn.

Opvoeden en hulpverlenen lukt niet zonder autoriteit

Opvoeders krijgen het lastig bij het verdampen van het “vaderlijke gezag”. Onze verwachtingen van opvoeding zijn zeer dubbelzinnig. De een zegt: “Terugkeren naar een strenge aanpak, want de jeugd maakt het te bont!” Meer discipline is de nieuwe weg. Maar de ander zegt: wie streng is en sanctioneert krijgt een hoop kritiek. Die aanpak werkt ook niet meer t.a.v. de kinderen en jongeren. De vroegere autoriteit willen we niet meer, maar hebben we al “een nieuwe”? Gelukkig hebben we nieuwe inspiratoren met o.a. Haim Omer die o.a. aanhoudende aanwezigheid voorop stelt in de opvoeding ipv de afwezige patriarch die enkel optreedt als het kind de regels niet volgt (zie verder over “Nieuwe Autoriteit”).

Wie als therapeut voortdurend in een expertenpositie wordt geplaatst, dé autoriteit, kan dat onmogelijk volhouden. Van overheidswege wordt psychotherapie het nieuwe middel tot disciplinering. Dat doet cliënten én therapeuten afhaken. Stilaan weten we dat een dragende therapeutische relatie met veel ruimte voor gedeelde besluitvorming waarin cliënten de kans krijgen zélf actief bij te dragen aan hun behandeling écht werkt.

Opvoeden, hulp verlenen en ook beleid voeren is onmogelijk wanneer we ons blijven vastklampen aan een autoritaire positie waarvan de grond ondertussen verdwenen is. We spreken van intervisie en expertisekringen, van multidisciplinair overleg, van anders (lees: minder hiërarchisch en meer samenspraak) organiseren van zorg. Dat zijn de toekomstige externe bronnen van de nieuwe autoriteit en die dagen ons uit.

Koen Dhoore

 

Aanverwante info
Omgaan met autoriteit in een therapeutische gemeenschap: hoe pakt TGG dit aan?
Nieuwe autoriteit in RKJ, in gesprek met Bram Louwagie

filmpjeimage

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.

drugsindehersenen

drugsinhetlichaam