De Sleutel Logo

STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



STEUN DE SLEUTEL

klik hier

 



Familie en vrienden

Op zoek naar tips voor iemand die dreigt in de problemen te raken? Welke tips geven we aan partners van gebruikers? Of zoek je info over zelfhulpgroepen? Hier bundelen we info op maat van de omgeving van de gebruiker. Lees hier ook hoe een behandeling bij ons verloopt.

vrijdag 22 februari 2013 14:49

Omgaan met middelengebruik bij jongeren met een verstandelijke beperking

De tijd dat scholen beweerden dat er bij hen nooit incidenten rond drugs voorkomen, ligt al een tijdje achter ons. Leerkrachten uit het buitengewoon onderwijs weten als geen ander dat een drugbeleid op school een belangrijke steunpilaar is om passend om te gaan met deze ontwikkeling. Scholen kunnen vaak de zorg voor de leerlingen niet alleen dragen. Ze kennen hun leerlingen weliswaar goed maar hebben niet de gespecialiseerde knowhow om bij  ernstiger problematieken zelf effectieve hulp te bieden. Dankzij samenwerking kunnen school en categoriale hulpverlening wel successen boeken bij dit jonge, kwetsbare publiek. Een interview.

 “School is vragende partij om zorg te delen met drughulpverlening”

Buso Sint-Jozef is een beroepsschool in het Gentse. Jongeren worden er opgeleid in de richting van het normaal arbeidsmilieu. De beroepsschool telt 300 leerlingen. De doelgroep bestaat uit  jongeren met een licht verstandelijke beperking en jongeren met gedragsemotionele stoornissen waaronder ook een auti-werking.

Een gesprek met Rosy Van den Berge, Pedagogisch Directeur en Dirk Verschraegen (GOK-coördinator) van Beroepsschool Sint-Jozef. Ook in hun school merken ze dat het drugprobleem groter aan het worden is.

Rosy Van den Berge: Bij jongeren uit het buitengewoon onderwijs moeten we extra investeren in het thema gezondheid. Ze zijn kwetsbaarder bv rond gezonde voeding. Ze vragen ook een specifieke aanpak. Ze zijn vaak minder taalvaardig, vragen ook speciaal aandacht voor emotionele problemen. Een eigen onderzoek gevoerd dankzij steun van de provincie, bevestigde dit nog eens. Het is dan ook logisch dat we in ons beleidsplan voor de komende 5 jaar inzetten op  gezondheid en er bewust voor kiezen om het thema drugpreventie meer naar voor te schuiven.
Dirk Verschraegen: We weten gewoon dat ze meer kwetsbaar zijn voor middelengebruik. We zien tevens dat “gebruik” bij hen sneller problematisch wordt. Onze jongeren zien veel minder de gevaren van drugs. Ze zijn veel makkelijker beïnvloedbaar, ze hebben vaak al een heleboel moeilijkheden op andere domeinen. Eenmaal ze van iets geproefd hebben, zullen ze er ook veel sneller naar teruggrijpen.

web Schoolbord2

Rosy Van den Berge: Bij de jongeren die ik hier zie, merk ik duidelijk een omgeving die niet stimulerend is. Als school kun je echter niet zo veel invloed uitoefenen, je kan de omgeving niet  veranderen. Externe prikkels van vrienden zijn daarvoor te dominant. Onze jongeren zien ook weinig beweegredenen om te veranderen. Het is  heel moeilijk is om met hen hierover  te spreken: over het waarom het belangrijk is om te stoppen met gebruik van drugs. Ze hebben geen interne stimulus om tot verandering te komen, vaak bevinden ze zich zelf in een problematische context of  kampen ze met psychische problemen. Eigenlijk bevinden ze zich in een fase waarin ze een gepast hanteringsmechanisme proberen te vinden om met hun problemen om te gaan. Dikwijls gaat het om overleven.
Dirk Verschraegen : Ze hebben ook weinig verwachtingen.

...en voorlopig hebben ze misschien nog weinig last van hun gebruik?
Dirk Verschraegen : Ja,… Bovendien zien we dat sommige leerlingen door te beginnen dealen, zich een positie kunnen verwerven, die ze anders nooit zouden behalen. Ik bedoel op financieel en sociaal vlak.
Rosy Van den Berge: Voor hen leiden die drugs m.a.w. tot een positieve consequentie. Tegelijk zien ze nog weinig alternatieve manieren om een aantrekkelijke positie te verwerven. Ze hebben zo weinig binnen handbereik, dat we als school niet veel alternatieve mogelijkheden kunnen bieden. Ook een job goed uitoefenen staat soms nog te ver af van hun leefwereld.

Wat voorziet het drugbeleid op school vandaag?
Rosy Van den Berge: Ons drugbeleid voorziet standaard een aantal maatregelen: we starten een begeleidingsproces op, we voorzien een preventieve verwijdering, we gaan in gesprek met de ouders, we nodigen hen uit en betrekken ook de arts erbij. Maar eigenlijk hebben we meer nodig. Daarom willen we ons beleid bijsturen. We pakken dit nu aan in samenwerking met het MPI (het internaat van de school) zodanig dat we kunnen komen tot een gemeenschappelijk beleid. Het is op die manier ook dat we bij De Sleutel zijn terechtgekomen (lees ook  Hoe biedt een dagcentrum ondersteuning?, of onderaan voor een praktijkvoorbeeld, Unplugged in BUSO).

Waarom besliste de school om bij sturen?
Rosy Van den Berge: We vonden dat we tekort schoten. We merkten dat er meer politie interventies waren, dat we ook ouders met klachten kregen over het “dealen” op school …..  en vooral : ik zag het aantal urinetesten over de jaren heen stijgen. We treden op als een jongere zeer duidelijk onder invloed is op school. Bv als een jongere duidelijk ‘stoned’ aan de machine staat, die urinetesten zijn geen oplossing, maar zijn noodzakelijk omdat we die jongeren uit veiligheid preventief moeten verwijderen. Te vaak moeten dezelfde jongeren terug getest worden...

Hoe reageren ouders?
Rosy Van den Berge : We vragen hen steeds de medewerking om de jongeren te laten plassen. Dat gebeurt vrijwillig en dat loopt meestal goed. Een minderheid is al op de hoogte van het druggebruik en vindt dat de school wat overdrijft. Maar we hebben ook ouders die heel emotioneel reageren. Ze hadden hier eigenlijk altijd voor gevreesd, en nu komt de bezorgdheid uit dat hun kind drugs zou kunnen gebruiken. Deze ouders vragen veel hulp. Ze willen weten wat we doen, waar ze naartoe kunnen. Als ouders aansluitend thuis dan ook met drugs worden geconfronteerd, dan bellen ze vaak eerst naar de vertrouwenspersoon op school,…  
Dirk Verschraegen: Maar we hebben ook ouders die zelf gebruiker zijn, …
Rosy Van den Berge: En die vinden dat we ons niet moeten bemoeien… Maar de meerderheid van de ouders is blij dat het onderwerp drugs op school bespreekbaar is…
Dirk Verschraegen: … en dankbaar dat de school hen daarin wil begeleiden.

Hoe reageren jongeren zelf? En hoe oud zijn ze?
Rosy Van den Berge : 15 à 16 jaar en ik zie de leeftijd dalen. En hoe ze  reageren? Ik zeg hen dat ik me zorgen maak en dat ik ze wil helpen.  Ik probeer uit te leggen dat er een probleem is en dat ze hulp kunnen krijgen. Zelf gaan ze daar niet direct mee akkoord. Ik motiveer de urinecontroles door erop te wijzen dat we daarmee de twijfel wegwerken, dat ik het op papier wil zien. Als de test uitwijst dat er geen probleem is, zo veel te beter. Als ouders meewerken, werken ook de jongeren bijna automatisch mee.

En willen die jongeren daarna geholpen worden?
Rosy Van den Berge: We zien dat niet elke jongere die stap wil zetten. Als we voorstellen om naar het dagcentrum te gaan wordt dat soms negatief onthaald.
Dirk Verschraegen : Ze antwoorden dan dat we daar toch geen last van hebben. Of ze zeggen  “Dit is mijn leven. En ik doe toch met mijn leven wat ik wil… of  “Ik moet toch van iets doodgaan”.

Ervaar je drempels in de samenwerking met de hulpverlening?
Rosy Van den Berge: Eigenlijk gaat die jongere daar niet graag op in. We moeten die bijna dwingen… Dat is niet zo comfortabel. Soms bestaat de kans dat we de jongere daardoor een deel kwijtgeraken : “Jullie moeten niet met mijn drugprobleem bezig zijn, dat wordt in De Sleutel besproken”. Het is dus niet zo evident. We moeten ze enerzijds een stuk dwingen om te gaan en zijn anderzijds de bespreekbaarheid kwijt.
Dirk Verschraegen: Wat ook speelt is het feit dat onze doelgroep sowieso moeilijk over gevoelens kan praten. Bovendien hebben onze jongeren het moeilijker om naar een plaats te gaan die ze niet kennen. Daar zoeken we nog naar een betere samenwerking.
Rosy Van den Berge: De school zit in een andere rol dan de hulpverlening. Opvoeders hebben andere bezorgdheden dan hulpverleners. Een opvoeder zal maar  energie investeren in de verwijzing naar hulp als hij er ook iets voor terugkrijgt.

Kunnen deze jongeren nog blijven functioneren op school?
Rosy Van den Berge: Zeer moeilijk. Tijdens de praktijk mag het niet vanwege de veiligheidsrisico’s. En tijdens de theoretische lessen reageren ze soms zeer opstandig: ze zien het nut niet van de regels. En dan krijg je soms agressie incidenten en moeilijk hanteerbare jongeren. Als we op korte tijd een opeenstapeling zien van vrij ernstige feiten, zit er vaak middelengebruik bij. Afhankelijk van de persoon en het probleem worden de jongeren dan uit de lessen gehaald. Vaak kiezen we er bewust voor om hen niet thuis te laten maar om hen naar ons “Time out” project te sturen. Als jongeren dealen, gaan we meteen over tot schorsing, daar eindigt het. Voor gebruik kunnen en willen we dat niet.

Merk je verschil nu de jongeren  preventie-activiteiten gekregen hebben?
Dirk: Die projectdagen zijn nog niet zo lang voorbij. Dat is nog te kortbij om invloed te hebben. De leerlingen en de leerkrachten waren wel zeer enthousiast. En uit de evaluatie leer ik dat ze zeker de essentie onthouden hebben.
Rosy Van den Berge: Die acties gaan zeker een invloed hebben. Ze hebben daar bij stilgestaan. Maar je mag dat niet loslaten, om echt effect op lange termijn te krijgen. We moeten dat regelmatig herhalen. Dat is ook eigen aan onze doelgroep. De jongeren zijn bijvoorbeeld ook tijdens de crea activiteiten rond dit thema aan het werken. Preventie werkt niet als het eenmalig is.

web de sleutel 005Tijdens de crea werd gewerkt rond het “sleutel”concept. Sleutels staan symbool voor verandering, het openen van nieuwe poortjes, nieuwe kansen in het leven

 

Dirk Verschraegen: We komen daar  bv op terug door een alcoholvrije cocktail of een gezonde maaltijd aan te bieden. Op onze opendeurdag zullen we een standje zetten, met foto’s en affiches waar we rond gewerkt hebben. Je moet het thema gans het jaar onder de aandacht houden.
Rosy Van den Berge: Ook voor de ouders organiseren we een themavond rond drugs, hier voor het ganse orthopedagogische centrum. Het is belangrijk om  hen hierin te betrekken. Ook leerkrachten moeten we blijven informeren. En we blijven aangeven dat er hulp mogelijk is via De Sleutel.

Wat mist u nog om het probleem rond drugs effectiever aan te pakken?

Rosy Van den Berge: Er was  een algemene aanpak.  Dan zijn we begonnen op vlak van preventie. En nu zijn we ons beleid nog verder aan het uitwerken, ook naar hulpverlening toe. Zo wordt het een geheel. Maar als school zijn we beperkt in onze begeleidingsmogelijkheden. We proberen het aantal conflicten als gevolg van druggebruik te verminderen. Op de speelplaats, in de klas… De leerlingen zijn beter geïnformeerd over wat drugs zijn, wat de gevaren zijn, met de bedoeling dat ze er afstand van nemen… Binnen buitengewoon onderwijs hebben we wel een ruimere omkadering maar beschikken we niet altijd zelf over de juiste expertise. We hebben het gevoel dat er nog beter samengewerkt kan worden. Dat is niet alleen bij drugproblemen zo. Een school buitengewoon onderwijs biedt onderwijs met heel veel zorg. Bij ons ligt het accent zowel op  “dingen aanleren”, als “zorg dragen”, over waakzame zorg. We zijn vragende partij om die zorg nog meer te delen met mensen die expertise hebben. In samenwerkingsverbanden is het ook belangrijk dat dit vanuit eenzelfde visie gebeurt. Dikwijls komt er pas een samenwerking als er een concrete casus is. Het is beter vooraf samen rond de tafel te zitten om na te denken. Een gemeenschappelijk beleid uitwerken, visie, preventie en interventie.

Paul De Neve

(februari 2013)

 

Lees hier "Werken met Unplugged in BUSO: een praktijkvoorbeeld"


Reageer: redactie@desleutel.be

 

 

 

 

Stigma staat herstel in de weg

Volg ons op Facebook

filmpjeimage

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Gelieve akkoord te gaan met onze privacy overeenkomst.
Bekijk de privacy voorwaarden.

Agenda

September
  • 8
    10:00 Zee-zeildag 2019

    Meer info over de "varen voor het goede doel" editie 2019 mag u hier binnenkort verwachten.

    Lees meer

    Link naar website o.m. met reacties van deelnemers van vorige edities.

Oktober
  • 7
    19:30 Dagcentrum Mechelen viert 25 jarig bestaan met Filmavond

    Dagcentrum Mechelen viert op maandag 7 oktober zijn 25-jarig bestaan met een filmavond. De viering wordt georganiseerd i.s.m. met het Filmhuis. Samen zetten we een parel van Gus Van Sant in de kijker: ‘Don’t Worry He Won’t Get Far On Foot.’ Een film die een mooi beeld schetst van een man in herstel. Hij maakt er het beste van, ondanks zijn beperkingen. Vooraf is er een receptie en om 20u30 vangt de film aan. Meer nieuws volgt!

  • Volledige agenda