De Sleutel Logo
vrijdag 07 oktober 2011 13:56

Opmars legal highs straks aan banden gelegd?

Spice,  Mephedrome, 4-MA,  2M2B, 5-IT...   Elk jaar worden er in de Europese Unie  meer nieuwe drugssoorten geïdentificeerd. Vorig jaar ging het om 81 nieuwe substanties. In 2012 waren het er nog 73. In 2011 ging het om 49 producten (cijfers van het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Verslavingen, EWDD). De grote toename van deze synthetische drugs heeft vooral te maken met de eenvoud waarmee de stoffen te vinden zijn op internet. Op tal van zogenaamd legale webshops worden deze producten onder de noemer "kruiden of herbal highs" in de etalage gezet. De Sleutel roept op tot grote voorzichtigheid. Europa werkt intussen drempels weg zodat designerdrugs straks sneller van de markt kunnen worden gehaald. Ook de federale overheid voert de strijd op.

Spice, Ketamine en GHB, voorbeelden van drugs die een ander beleid vragen : lees hier een recent interview met Dr Blanckaert van het BEWS

Reden tot bezorgdheid?
Vandaag bestellen we met zijn allen - vaak zonder veel nadenken – gebruiksartikelen of diensten online. Het gemak van internet vormt echter een groot gevaar. Online shoppers beseffen niet altijd dat ze zich in een gevarenzone begeven. Allerhande synthetische drugs kunnen er vrij eenvoudig worden besteld. De Sleutel is behoorlijk bezorgd om de risico’s die met deze producten gepaard gaan. Een Europese peiling (2011) wijst uit dat in België 4 jongeren op 100 toegeeft dat ze ooit al eens designerdrugs gebruikt hebben. Het gevaar bij mengsels die als ‘legal high’ aan de man worden gebracht is in het algemeen dat je niet zeker bent van de samenstelling. Sommige producten zijn bovendien veel sterker dan je verwacht, met jammer genoeg ernstige en zelfs fatale gevolgen. Het gaat bijvoorbeeld om synthetische cannabinoïden, waarvan de effecten 7 maal groter zijn dan van cannabis. Een andere nieuwe drug op basis van de substantie 5-IT maakte vorige zomer meer dan 10 slachtoffers in Zweden (gegevens op basis van autopsies van de Nationale Raad voor Forensisch Onderzoek ; lees meer).

In 2010 werden er in het Verenigd Koninkrijk reeds meer dan 40 slachtoffers gerapporteerd als gevolg van het gebruik van legal highs. Men loopt dus een veel groter risico op de online markt. En het aantal aangeboden gevaarlijke producten is er ook echt aan een opmars bezig: in het eerste semester van 2012 doken er in ons land 7 nieuwe drugstoffen op. In Europa werden in 2011 49 nieuwe stoffen gedetecteerd (41 in 2010). Tussen april en augustus 2012 kwamen 24 jongeren om het leven in vier EU-landen nadat ze de substantie 5-IT geslikt hadden. Sensibilisering is dan ook noodzakelijk.

xtc2Bewustwording voor jonge mensen
Twee boodschappen zijn belangrijk voor algemene bewustwording bij jonge mensen. Dat zijn scholieren, maar ook festivalgangers, jonge uitgaanders, experimenteerders.

  • Eén: het internet betekent niet meer veiligheid. Het is een misvatting dat, als je iets online koopt, je niet in het netwerk van criminelen en misdadigers terechtkomt.

  • Twee: ‘legaal samengesteld’ heeft niets te maken met ‘minder riskant'.

    Dat legal highs of synthetische drugs worden samengesteld met elementen die legaal zijn verkregen (een derivaat van een chemisch product in dit land en een extract van een vreemde plant uit dat land) betekent juist het tegengestelde van veiligheid. Er wordt aan de lopende band geëxperimenteerd door hobby-laboranten. Wat je op het internet te koop vindt, zijn de producten die genoeg effect geven om te kunnen commercialiseren. Daar komt helemaal geen controle op eventuele neveneffecten bij kijken. Het gaat er gewoon om snel veel winst te maken.

Specifieke preventieve waarschuwingen voor risicogroepen
Bovenop een algemene bewustwording is het nodig dat jonge mensen die in contact komen en experimenteren met deze synthetische drugs extra informatie krijgen. Met het intussen afgeronde REDNET - project doen we vanuit de Sleutel aan selectieve preventie voor jonge recreatieve druggebruikers, waarbinnen een specifieke groep is die informatie over middelen op het internet vindt en ze zelfs aanschaft via het internet. Deze beginnende of recreatieve druggebruikers lopen een extra risico omdat ze in de veronderstelling leven dat wat via internet gepropageerd of verhandeld wordt niet zo gevaarlijk kan zijn. Dat zij een interessante markt voor drughandel vormen, bewijst de opwaartse verkoopscurve van ‘legal highs’ of drugs die legaal zijn of vooral lijken te zijn.

Na introductie in de smart shops enkele jaren geleden, tussen geneeskrachtige kruiden, zijn er honderden producten verkrijgbaar op websites die gehost zijn in het binnen- en buitenland. Sommige van die drugs bevinden zich in een grijze zone van legaliteit, andere worden eventjes verkocht tot ze op de lijst van verboden producten terecht komen. Dat is op zich al zorgwekkend en De Sleutel wil daar voor waarschuwen.
Bovendien bevatten veel van de gepromote producten risico’s waar de lezer of gebruiker zich totaal niet bewust van is. Daarom verspreiden we gericht informatie over enkele veel voorkomende ‘legal highs’,  specifiek gericht op de bezoekers van websites die deze drugs promoten.

Enkele voorbeelden van zo’n online Rednet-infoblaadje vind je hierna.

Beleidsmaatregelen in de maak

Je hoeft geen IT’er te zijn om te weten dat het internet met rasse schreden vooruit gaat en verandert. Er bestaan bijna geen landsgrenzen voor wie informatie zoekt of handel drijft via online netwerken en contacten. Dat maakt het moeilijk om de wet aan te passen aan de snelle bewegingen in de ‘legal high’ wereld. Met de huidige middelen is het voor politie en justitie bijna onmogelijk om tijdig te reageren op nieuwe gevaarlijke online drugs. Als online drughandelaar dient men enkel snel een ander chemisch of natuurlijk element te gebruiken in een mengsel als de wetgever een vorig product op de lijst van verboden producten heeft gezet.

De overheid heeft dan ook de strijd tegen deze synthetische drugs opgevoerd. De Algemene Cel Drugs besliste midden mei 2012 op een Interministeriële Conferentie rond Drugs om actiever de strijd aan te gaan tegen de 'legal highs'. De conferentie onder voorzitterschap van Minister Onkelinx, o.m. bevoegd voor volksgezondheid, wil dit doen door een wettelijk kader te creëren dat de productie en de handel in legal highs strafbaar maakt. Het gaat onder meer om een aanpassing van de drugswet. Bedoeling is om te komen tot een verbod op de basisstructuur waarvan we de psychoactieve werking kennen. Op de conferentie werd tegelijk beslist om een snelle informatiedoorstroming te verzekeren naar alle actoren van zodra er een nieuwe stof opduikt en om een preventiestrategie te ontwikkelen omtrent de gezondheidsrisico’s van deze stoffen.

Intussen heeft de plenaire Kamer op woensdag 18 december groen licht gegeven aan een nieuwe wet die de strijd tegen nieuwe drugs moet helpen opvoeren. Dankzij die wet zal de regering chemische groepen kunnen verbieden, zodat het niet langer mogelijk is een "legale" drug te fabriceren door wat aan de moleculen van verboden varianten te sleutelen. Vorig jaar werden in België nog 71 nieuwe soorten drugs ontdekt. De federale regering wil de strijd fors opvoeren. Naast het verbieden van hele chemische groepen, maakt het ook de voorbereidende activiteiten strafbaar in aanloop naar de eigenlijke productie van drugs. Verzwarende omstandigheden komen er dan weer voor het werk in groep of bende. En wanneer illegale stoffen, grondstoffen of materieel worden ontdekt die voor de aanmaak van drugs dienen, zullen ze onmiddellijk vernietigd worden.

KB in de maak

Tijdens een interview met Dr Blanckaert van het BEWS (mei 2014) vernemen we dat er een nieuw KB op komst is. Maar dat zit nog in de administratieve molen. In het nieuwe KB stapt men af van het principe van de nominatieve lijst met verboden stoffen. 'We kozen ervoor te werken op scheikundige structuur, en zijn daarmee voorloper in Europa. We willen gaan naar een generieke wetgeving vertrekkend van het basisskelet van een illegaal product, waarbij  we onmiddellijk alle mogelijke wijzigingen verbieden die toegepast worden aan dat basisskelet. Op die manier kunnen we met één wetgeving alle bestaande NPS stoffen onder controle brengen evenals alle nieuwe NPS. Tot op vandaag liepen we achter de feiten aan', aldus dr Blanckaert. (lees hier het volledige interview)

Europese Commissie werkt aan voorstel

Vandaag duurt het gemiddeld 24 maanden vooraleer een nieuwe gevaarlijke substantie in de EU-landen verboden kan worden. Europees Commissaris Viviane Reding, bevoegd voor justitie, wil dit proces versnellen. Als er na diepgaande analyse een direct risico blijkt te zijn voor de gezondheid, zal dit straks wellicht binnen een termijn van enkele weken kunnen verboden worden binnen de EU. De gevaarlijke stof zal dan op een verboden lijst komen voor zowel consumenten als industrieel gebruik. De lidstaten zullen dan 1 jaar de tijd krijgen om de handel in die specifieke stof strafbaar te maken. Het reeds afgetoetste voorstel van de Europese Commissie ligt nu ter goedkeuring voor bij het Europees Parlement en de 28 EU-lidstaten.

Lees ook Persbericht Europees parlement wil schadelijke legal highs sneller van de markt halen

 

 (laatst bijgewerkt mei 2014)

Lees ook Persbericht EWDD (26 april 2012) en Persbericht EWDD (jaarverslag 2011).

Lees hier meer informatie over drugs

Ga meteen naar ons overzichtelijk drugsschema (effecten, risico's,...)

 

Inschrijven E-zine

Invalid Input

drugsindehersenen

drugsinhetlichaam