De Sleutel Logo

Stepping-stone-theorie: wat moeten we nu geloven?

Vijftien jaar geleden werden ouders van experimenterende jongeren gerustgesteld met het ontkrachten van de stepping-stone-theorie. Het is inderdaad niet zo dat het eenmalig gebruik van een middel een keten van telkens zwaarder gebruik in werking zet. Maar het ontkennen van de stepping-stone-theorie heeft in de hoofden vaak een ander misverstand doen groeien: experimenteren kan geen kwaad. Waar zitten de misverstanden, wat moeten we nu geloven?

I. Alles begint bij cannabis (of alcohol)
II. Leidt gebruik van alcohol of cannabis tot andere verslavingen?
III. Leren we onze zoon of dochter best thuis iets “drinken”?

web_drugsboekDSC_0922

We ontwikkelen hier 3 gedachten. (I) Niet alle experimenteren mondt uit in verslaving (Stepping-stone-theorie). (II) Er is een samenhang tussen het ooit-gebruik van één middel en het ooit-gebruik van een ander middel (Gateway theorie).  (III) De eerste keer dat iemand alcohol binnenkrijgt, staat het neurochemisch systeem ‘aan’ om met veel plezier opnieuw deze stof te ontvangen (Wake-up call).

I. Alles begint bij cannabis (of alcohol)
De stepping-stone-theorie stelt dat "alles begint bij cannabis" en dat cannabisgebruik leidt tot het gebruik van hardere drugs (1). Tijdens een workshop is deze theorie vlug ontkracht. We vragen de deelnemers wie er alcohol gebruikt en hoelang reeds. En daarna vragen we of ze door het gebruik van alcohol al zwaar in de problemen zijn gekomen. Bijna iedereen antwoordt negatief. Maar een ander facet van deze theorie moeten we onder ogen zien: de meeste van onze zwaar verslaafde cliënten geven aan dat ze op jonge leeftijd met alcohol en cannabis begonnen zijn.

II. Leidt gebruik van alcohol of cannabis tot andere verslavingen?
Onderzoek leert dat er een samenhang is tussen het ooit-gebruik van één middel en het ooit-gebruik van een ander middel (De Sleutel, 2010). Deze resultaten bevestigen de ‘Gateway’ theorie: één drug opent de deur voor een andere.
Voorbeeld: zij die ooit alcohol hebben gedronken hebben meer kans dan zij die nooit alcohol hebben gedronken om ook ooit minstens één maal een ander middel – sigaretten, cannabis en slaap- of kalmeringsmiddelen - te hebben gebruikt.
Concreet leert dit onderzoek dat 56,8% van zij die ooit alcohol dronken, eveneens ooit gerookt hebben. Voor zij die nooit alcohol dronken, is de kans significant kleiner en bedraagt ze 8%. Hetzelfde geldt voor recent gebruik. Zo blijkt dat 40,5% van zij die recentelijk gedronken hebben, ook recentelijk gerookt hebben. Voor diegenen die niet gedronken hebben gedurende de afgelopen 30 dagen, is de kans op recent rookgedrag opmerkelijk lager (5,8%).

Deze onderzoeksresultaten bevestigen de ‘Gateway’ theorie: één drug opent de deur voor een andere. Dat is dan weer belangrijk voor wie preventief wil optreden. Als je ervoor kunt zorgen dat iemand niet met de ene drug begint, bv sigaretten of alcohol, verminder je de kans dat die een andere drug zoals cannabis of xtc gaat gebruiken.

Voor jongeren in ontwikkeling moeten we wijzen op de Gateway functie van drugs. Wie begint te roken op jonge leeftijd loopt meer risico op zeer frequent cannabisgebruik later in de adolescentie. Wie vroeg regelmatig cannabis gebruikt maakt meer kans om problematisch amfetamines of cocaïne te gebruiken op studentenleeftijd.

III. Leren we onze zoon of dochter best thuis iets “drinken”?
Of ‘gebruik’ van een middel een probleem wordt, hangt af van verschillende factoren die we in 3 groepen kunnen onderverdelen.  Wie is de persoon die gebruikt?  Welk middel wordt gebruikt? En wat is de context waarin wordt gebruikt? Bij elke groep factoren zijn er zowel beschermende factoren als risicofactoren. Eén van de belangrijkste risicofactoren is de jonge leeftijd. Hoe jonger iemand begint met gebruik, hoe groter het risico.  Dat is zeker zo bij het gebruik van alcohol. Bij alcohol is dit te wijten aan het feit dat de prefrontale cortex nog niet volgroeid is en het oordeelsvermogen van de jongere nog kleiner is. De stof alcohol is slecht voor het systeem van het kind. Zodra een kind dit binnenkrijgt, zal de behoefte aan alcohol alleen maar toenemen. Het moment van de wake-up call moet dus zo lang mogelijk worden uitgesteld (2). 
Het zou een grote stap voorwaarts zijn, mochten we er op Europees vlak in slagen om de leeftijdsgrens van beginnend alcoholgebruik op te schuiven naar 18 jaar.  Volgens breinonderzoek is 20-21 jaar nog een betere grens. Tijdens gesprekken met pubers kijken we er telkens van op dat sommigen niet echt alcohol lusten. Ze worden echter door ouders gestimuleerd om eens ‘iets’ te drinken. Deze vinden het blijkbaar belangrijk dat hun zoon of dochter geen mal figuur slaat en dus al wat kan verdragen. Een totaal verkeerd signaal, zo stelt ook de bekende kinderarts Nico van der Lely.

Johan van de Walle

(mei 2012)

(1) www.druglijn.be  

(2) van der Lely, N., de Visser, M., Ligterink, J.,  (2011) Onze kinderen en alcohol ,  Nieuw Amsterdam

Stel zelf een vraag
  1. Naam(*)
    Gelieve uw naam in te vullen
  2. E-mail(*)
    Gelieve een geldig e-mail adres in te vullen
  3. Vraag(*)
    Gelieve een vraag in te vullen

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Agenda

September
  • 14
    10:00 Zee-zeildag 2014

    Op zondag 14 september kan u opnieuw deelnemen aan de Zee-zeildag ten voordele van De Sleutel.

    Lees meer

    Link naar website o.m. met reacties van deelnemers van vorige edities.

  • 22
    18:00 Nieuwe reeks opvoedingsondersteuning in dagcentrum Gent

    Start nieuwe reeks opvoedingsondersteuning voor (ex)drugs gebruikende ouders met jonge kinderen ism Reddie Teddy

    Telkens op maandagavond

    Plaats: dagcentrum Gent, Stropkaai 38, 9000 Gent

    Contact: 09 234 38 33 of via mail dcg.info@fracarita.org

    Lees meer

     

  • Volledige agenda

drugsindehersenen