De Sleutel Logo
Effectieve preventie

Onderzoek leert ons dat niet alle preventie goed is. Preventie kan soms een omgekeerd effect hebben en het doelpubliek juist nieuwsgierig maken naar druggebruik. Kortdurende interventies, zoals een eenmalige lezing door een specialist of de politie, blijken niet te werken. Evenmin het geven van te eenzijdige informatie.

Het is daarom van essentieel belang dat preventieactiviteiten gebaseerd zijn op bewezen effectiviteit. Dit wil concreet zeggen dat goede drugpreventie voldoet aan deze criteria:

  • trainen van persoonlijke en sociale vaardigheden
  • kennis bijbrengen over drugs en de gevolgen ervan, zowel de legale als illegale middelen
  • corrigeren van verkeerde beeldvorming over druggebruik bij leeftijdsgenoten (normative belief)
  • door middel van een interactieve methodiek: discussie met klas- of leeftijdsgenoten, sociale invloed
  • geïmplementeerd door hierin getrainde leerkrachten

Hersenen  Hersenen2

Het trainen van leerkrachten, een belangrijk criterium bij effectieve preventie
Training, drugs and the brain - Genk

Ook het betrekken van het gezin, zodat daar de discussie kan worden verdergezet, heeft zijn effectiviteit bewezen.
Drugpreventie wordt best ingebed in een drugbeleid, naast de pijlers regelgeving, begeleiding en structurele maatregelen.

Meestal richt drugpreventie zich op het secundair onderwijs. Niet drugspecifieke preventie (trainen van persoonlijke en sociale vaardigheden) dient echter veel vroeger aan te vangen en moet worden gestart in lagere en zelfs kleuterscholen.
Voorbeelden hiervan zijn Het gat in de haag, Contactsleutels en TOPspel

uit: Drugs in beeld, drugspreventie op scholen in de EU, EMCDDA, sept-okt 2002

emcdda_logo_en

Het drugpreventiemateriaal Unplugged voldoet aan bovenstaande criteria.
Meer nog, het materiaal van Uplugged (eerste graad) werd zelfs onderworpen aan een 'randomised controlled trial'.
Hierbij werd er een vergelijking gemaakt tussen scholen die het materiaal implementeerden en controlescholen. Unplugged bleek effectief te zijn.

Door te werken aan een gezondheidsbeleid, willen scholen hun leerlingen stimuleren en ondersteunen bij de keuze voor een gezonde levensstijl. Dit omvat ook de leerlingen sensibiliseren, informeren en vaardigheden bijbrengen in het omgaan met alcohol en andere drugs. Scholen stellen zich vaak de vraag hoe ze dit concreet vorm kunnen geven.

VAD en VIGeZ ontwikkelden als antwoord op deze vraag de 'Leerlijn alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs'. De leerlijn is een praktisch instrument dat schoolteams, van het lager en secundair onderwijs, wil ondersteunen bij het preventief werken rond alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs.

De leerlijn heeft volgende hoofddoelstellingen:

  • ondersteuning van de uitwerking van de pijler educatie in het kader van een tabak-, alcohol- en drugbeleid op school;
  • leidraad voor de concrete invulling van alcohol-, tabak-, game-, cannabis- en andere illegaledrugpreventie in de klas;
  • instrument om doordacht te kiezen voor lesprogramma's, klas- en schoolprojecten rond alcohol, tabak, gamen, cannabis en andere illegale drugs.

De leerlijn omvat:

  • een handleiding met kadering (downloaden via deze link);
  • per thema een schematisch overzicht van de leerinhouden over de graden heen (downloaden via deze link);
  • per graad een schematisch overzicht van de leerinhouden voor de verschillende thema's (downloaden via deze link).

"Unplugged" voor de eerste graad is het eerste preventieprogramma in Europa dat wetenschappelijk getest is op zijn effectiviteit door EU-Dap (European Drug Abuse Prevention). Dat gebeurde voordien niet, omdat je voor zulk onderzoek een heel grote steekproef moet nemen.

Bij EU-Dap waren dat 7.079 leerlingen in zeven verschillende landen. Zo'n grote steekproef liet toe kleine effecten tussen de onderzoeksgroep en de controlegroep naar voor te brengen. De resultaten zijn uitermate positief.

handboek_leraar_eerste_graad

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat preventieprogramma's aan bepaalde voorwaarden moeten voldoen om effectief te zijn. Succesvolle programma's richten zich op de verbetering van de sociale en persoonlijke vaardigheden van leerlingen. Leerlingen moeten kritisch leren omgaan met informatie. Alleen zo kunnen ze een weloverwogen beslissing nemen over drugs. Interactief onderwijs blijkt hierbij de meest effectieve onderwijsvorm te zijn.

img_0025

affiche_kleiner

In opdracht van de Stad Brugge voerden wij in 2009-2010 voor de vijfde maal een onderzoek uit naar het gebruik van legale en illegale middelen bij schoolgaande jongeren in Brugge.

Als je ervan overtuigd bent dat de meeste 15-jarigen weed roken, wordt dat voor jou de norm. Vele jongeren gaan zich volgens die norm gedragen. Zo krijgt men onterecht de indruk dat alle jongeren tegenwoordig aan de drugs zitten. Een verklaring kunnen we vinden in het fenomeen "Normative belief". Een woordje uitleg. 

Wanneer is preventie effectief? Hoe voorkom je problemen bij kwetsbare groepen? Welke soorten geïndiceerde preventie bestaan er? Welke strategieën zien we in Europa?

burkhartpasfoto_web Gregor Burkhart is dokter en leidt al 15 jaar het preventieteam van het European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction in Lissabon. Een interview met een autoriteit met een uitstekende kijk op hoe er in de Europese Unie aan preventie wordt gedaan.

Tijdens projectdagen of “sleutelspelen” is één van de stellingen waar leerlingen over discussiëren: “het drugbeleid op onze school is te laks”. Wat je dan als leerkracht of begeleider te horen krijgt, blijkt achteraf vaak een “eye-opener”. Bij pubers komt in de discussie echter altijd één constante terug: “als het maar duidelijk en rechtvaardig is”.

Hoe kan je jongeren binnen verenigingen bewuster leren omgaan met middelengebruik? Laat je tijdens een jeugdactiviteit een 16 of 17-jarige een pint bier drinken op een terras? Wat doe je als verantwoordelijke als je vermoedt dat één van de monitoren onder invloed is? Hoe kom je tot een drugsbeleid in de jeugdbeweging?

Bekijk training Unplugged

Inschrijven E-zine

Invalid Input

Agenda

April
  • 26
    10:30 Officiële opening ‘KUNSTMIS(T)ERIE, een beeldenroute in het Liedemeerspark te Merelbeke

    Op 26/04/2015 vindt de officiële opening plaats van onze kunstproject ‘KUNSTMIS(T)ERIE, een beeldenroute in het Liedemeerspark. Een openluchttentoonstelling van en door de bewoners van onze Therapeutische Gemeenschap te Merelbeke, gerealiseerd in samenwerking met Paul Dereymaeker van SASK Deinze.Dhr Bertrand Vrijens, schepen van Cultuur te Merelbeke, opent de beeldenroute om 10u30. Meer info 

Mei
  • 7
    09:30 BFTC-dag

    BFTC-studiedag op donderdag 7 mei 2015 in Drongen. Workshops met het accent op het ontmoeten van collega's en het uitwisselen van ervaringen.


    Thema's

    • Schematherapie bij dubbeldiagnose;
    • TC for treating addictions in Europe;
    • Arbeidstrajectbegeleiding en nazorg in ruim perspectief;
    • Gezin en TG, hand in hand?;
    • Budgetbegeleiding en schuldhulpverlening tijdens en na TG;
    • Doe-workshops lichaamswerk;
    • Relatievorming en verslaving;
    • Re-integratie van bewoners met een licht verstandelijke beperking;
    • Van drugs en alcoholfeesten naar nuchter vieren;
    • Sederende of verdovende medicatie binnen een TG;
    • De TG van de 21ste eeuw, een noodzakelijke herpositionering;
    • Mindfulness en terugvalpreventie

    • Deelnamekost: 30 €
    • Voor het volledige programma of meer info: neem contact met het BFTC-secretariaat:  leen.de.wit@fracarita.org
  • 31
    10:00 Rondleidingen in Liedemeerspark te Merelbeke (afsluiting kunstproject ‘KUNSTMIS(T)ERIE)

    Afsluiting (in het kader van de dag van het Park) van de openluchttentoonstelling in het Liedemeerspark te Merelbeke van en door de bewoners van onze Therapeutische Gemeenschap te Merelbeke.
    Meer info

  • Volledige agenda